هم زمان با گسترش استفاده از رایانه و گوشی موبایل، جرایم مختلفی در بخشای مختلف اقتصادی و اجتماعی با استفاده از این وسیله ها در حال اتفاق بوده که به جرایم رایانه ای معروف هستن. با توجه به وجود جرایم رایانه ای، ارتکاب این جرایم کم هزینه، اما آثار سوء اون بسیار زیاد و پرهزینهه. همراه ما باشین، در این مقاله با مصادیق جرایم رایانه ای، مواد قانونی، مجازات و مراجع رسیدگی به جرایم رایانه ای در ایران آشنا میشید.

 

جرایم رایانه ای شکلای مختلف فعل و ترکِ فعل هستن که از راه رایانه یا در فضای اینترنتی انجام می شن و قانون واسه انجام اونا مجازاتایی در نظر گرفته. قانون گذار در تاریخ ۵ خرداد ۱۳۸۸ قانون جرایم رایانه ای رو در ۵۶ ماده و ۲۵ تبصره تصویب نمود که به عنوان فصل سی ام از کتاب پنجم قانون مجازات اسلامی به قانون مجازات اسلامی ملحق گردید.

در قانونِ ما، مصادیق مختلفی واسه جرایم رایانه ای مثل جعل رایانه ای، کلاهبرداری رایانه ای و جاسوسی رایانه ای در نظر گرفته شده اما تعریفی از جرم رایانه ای در هیچ یک از مواد این قانون انجام نشده. به موجب این قانون، اگه جرم رایانه ای به نام شخص حقوقی و طبق منافع اون صورت پذیرد، شخص حقوقی هم دارای مسئولیت کیفری هستش. پس این جور نیس که این دسته از جرایم تنها موجب مسئولیت کیفری افراد حقیقی باشه.

مصادیق جرایم رایانه ای در قانون ایران

با توجه به دسته بندی قانون مجازات اسلامی و قوانین دیگر، میشه به مصادیق این جرایم در قوانین ایران رسید:

  1. جرایم علیه محرمانگی داده ها و سامانها (شامل دسترسی غیرمجاز، شنود غیرمجاز، جاسوسی رایانه ای و جرایم وابسته بهش مثل ارتکاب اعمال غیرمجاز نسبت به داده های سری، نقض تصمیمات امنیتی سامانها)
  2. جرایم علیه صحت و تمامیت داده ها و سامانها (شامل جعل رایانه ای (مثل استفاده از داده ها، کارتا یا تراشهای مجعول)، تخریب و آسیب رساندن در داده ها یا سامانهای رایانه ای و مخابراتی (مثل جلوگیری از دسترسی به داده ها یا سامانها، تخریب و آسیب رساندن در داده ها یا سامانهای ارائه خدمات لازم عمومی)
  3. سرقت و کلاهبرداری مربوط به رایانه
  4. جرایم علیه عفت و اخلاق عمومی مثل هرزه نگاری (پورنوگرافی)
  5. هتک آبرو و نشر اکاذیب (مثل پخش یا در دسترس قرار دادن محتویات خصوصی یا اسرار دیگری)
  6. تولید یا پخش یا پخش و در دسترس گذاشتن یا معامله داده ها یا نرم افزارها یا هر نوع وسیله الکترونیکی که فقط به خاطر ارتکاب جرایم رایانه ای به کار میره.
  7. فروش یا پخش یا در دسترس گذاشتن گذرواژه یا هر دادی که امکان دسترسی غیرمجاز به داده ها یا سامانهای رایانه ای یا مخابراتی واسه دیگری رو بدون رضایت اون جفت و جور می کنه.
  8. پخش یا در دسترس گذاشتن محتویات آموزش دسترسی غیرمجاز، شنود غیرمجاز، جاسوسی رایانه ای و تخریب و اخلال در داده ها یا سیستمای رایانه ای و مخابراتی.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   بهترین زمان ورزش برای چربی سوزی چه موقع است؟

مواد قانونی و مجازات بعضی از مصادیق جرایم رایانه ای

مواد ۷۴۵ و ۷۴۶ قانون مجازات اسلامی بیان می داره که هرکی به وسیله سامانهای رایانه ای یا مخابراتی صدا یا تصویر یا فیلم خصوصی یا خانوادگی یا اسرار دیگری رو بدون رضایت اون جز در موارد قانونی منتشر کنه یا در دسترس بقیه بذاره، به نحوی که باعث ضرر یا عرفاً موجب هتک آبرو اون شه، به حبس یا جزای نقدی یا هردو مجازات محکوم میشه.

هرکی به قصد اضرار به غیر (ضرر رساندن به دیگری) یا استرس اذهان عمومی یا مقامات رسمی به وسیله سامانه ی رایانه ای یا مخابراتی اکاذیبی رو منتشر کنه یا در دسترس بقیه بذاره یا با همون مقاصد اعمالی رو برخلاف حقیقت، رأساً یا به عنوان نقل قول، به شخص حقیقی یا حقوقی به طور روشن یا غیرمستقیم نسبت بده، مثل اینکه از راه یادشده به نحوی ضرر مادی یا الهی به دیگری وارد شه یا نشه، افزون بر اعاده آبرو (در صورت امکان)، به حبس یا جزای نقدی یا هردو مجازات محکوم میشه.

هرکی به طور غیرمجاز داده های واسه دیگری رو برباید، اگه عین داده ها در اختیار صاحب اون باشه، به جزای نقدی و وگرنه به حبس یا جزای نقدی یا هردو مجازات محکوم میشه.

هرکی به طور غیرمجاز از سامانهای رایانه ای یا مخابراتی (با ارتکاب اعمالی مثل وارد کردن، تغییر، محو، ایجاد یا متوقف کردن داده ها یا سخت کردن سامانه)، وجه یا مال یا منفعت یا خدمات یا امتیازات مالی واسه خود یا دیگری تحصیل کنه جدا از اینکه رد مال به صاحب اون به حبس یا جزای نقدی یا هردو مجازات محکوم میشه.

قانون گذار با باور به اینکه ممکنه بعضی موارد در مورد جرایم رایانه ای از نظر تعیین جرایم و مجازاتا مورد غفلت هستش باشن یا در آینده اتفاق بیفته و این امور نباید موجب نبود رسیدگی به جرایم رایانه ای و سایبری باشه، در ماده ۷۵۶ قانون مجازات اسلامی گفت در مواردی که سامانه ی رایانه ای یا مخابراتی وسیله ارتکاب جرم باشه، اما در قانون مجازات اسلامی واسه عمل مزبور مجازاتی پیش بینی نشده باشه، برابر قوانین جزایی مربوطه عمل می شه.

مراجع رسیدگی به جرایم رایانه ای

واسه طرح دعوای جرم رایانه ای، دادسرای ویژه ی رسیدگی به جرایم رایانه ای و فناوری اطلاعات تو تهران و بعضی از شهرهای بزرگ تشکیل شده. در کنار دادسرای جرایم رایانه ای، پلیس سایبری ایران با نام پلیس فضای تبادل اطلاعات (پلیس فتا) تشکیل گردیده که جدا از اینکه وظایف خاص خود به وظایف ارجاعی از طرف دادسرای ویژه ی رسیدگی به جرایم رایانه ای هم رسیدگی نشون میده.

در نوشتن این مقاله از منابع زیر استفاده شده:

  1. قانون جرایم رایانه ای.
  2. کتاب محشای قانون جرایم رایانه ای اثر دکتر محمدرضا الهی منش و مهندس ابوالفضل سدره نشین.




۱

دسته‌ها: بهترین ها

دیدگاهتان را بنویسید