درآوردن تصمیمات و بمنظور هدایت یک سازمان در نیل به اهداف از قبل تعین شده. این فرآیند حیاتی است ، زیرا باید بتواند سازمان مورد نظر را در مقابل شرائط متغیر و ناگهانی آماده نگهدارد خواه این اتفاقات از قبل قابل پیش بینی شده باشند یا نشده نباشند (عطاران، 1383).
2-2-27- محتوای دروس الکترونیکی:
سطح کیفی و استانداردهای پذیرفته شده برای محتوای دروس الکترونیکی از دیگر عناصر تعیین کننده و تاثیرگذار در انتخاب خط مشی می باشند. متاسفانه یکی از عناصر مهم در آموزشهای الکترونیکی که به درستی مورد توجه قرار نمی گیرد کیفیت محتوای دروس الکترونیکی است. محتوای دروس الکترونیکی بر خلاف دروس سنتی فقط به مجموعه اطلاعات و دانش های نهفته در یک درس اطلاق نمی شود. بلکه به نوعی شامل روش ارائه درس و برخورداری از تعامل موثر و انگیزه ساز بین فراگیر و سیستم آموزشی نیز می شود. بنابراین، محتوای دروس الکترونیکی هم از نظر کمی و هم از نظر کیفی یکی از عوامل مهم در تعیین اولویت ها و انتخاب راهکارهای مورد نظر برای ساختن یک سیستم آموزشی است (گریسون و اندرسون، 1383).
تعداد دوره های آموزشی، و تعداد دروس لازم در هر دوره آموزشی جنبه کمی محتوای آموزشی را مشخص میسازد. به بِیِان دیگر مِیتوان این عامل را در کنار عامل اندازه طرح آموزشی قرار داد و آن را در تعیین اندازه های یک طرح آموزشی به عنوان یکی از اولویت های مهم در نظر گرفت. بدیهی است با توجه به بودجه و وسعت طرح، باید در مورد تعداد دروس الکترونیکی تصمیم گیری شود. اگر به این نکته توجه شود که بطور متوسط برای هر ساعت درس الکترونیکی نیاز به یک صد ساعت فعالیت تخصصی می باشد، می توان چنین نتیجه گرفت که برای وارد کردن دروس به شبکه آموزشی نیاز به یک برنامه ریزی دقیق و محطاطانه است.
برای داشتن کیفیت مورد نظر در محتوای دروس الکترونیکی، تعریف و تعیین اولویت ها بسیار دشوارتر است. شاید یکی از مشکل تربن مراحل در تعیین اولویت ها و انتخاب خط مشی تعریف چارچوب روشنی برای کیفیت یا ویژگی های دروس الکترونیکی است. استفاده از رسانه های مختلف میتواند عامل موثری در تعیین اندازه های کیفی دروس الکترونیکی باشد. یک درس الکترونیکی در ساده ترین شکل می تواند فقط با استفاده از متن های ساده و از طریق صفحات پی در پی به فراگیران ارائه شود. پرداختن به این عنوان که چنین محتوایی برای چه موضوعاتی مناسب است و تا چه اندازه می تواند در انتقال دانش و مهارتهای لازم موفق باشد خود جای بحث جداگانه ای را دارد. در اینجا می خواهیم به این مطلب اشاره کنیم که در صورت نیاز می توان از رسانه های مختلف همچون متن، صوت، تصویر، پویا نمایی و فیلم در کنار هم و به منظور انتقال دانش مورد نظر به فراگیران استفاده کرد. در این صورت با افزایش تنوع رسانه ها پیچیدگی و هزینه های مربوط به طراحی و ساخت دروس الکترونیکی افزایش می یابد.
از طرف دیگر استفاده از الگوهای مختلف آموزشی می تواند بر بعد کیفی محتوای دروس الکترونیکی اثر بگذارد. علاوه بر الگوهای آموزش20 تنوع روشهای تعاملی21 کاربر و سیستم آموزشی نیز می تواند بر کیفیت آموزشهای الکترونیکی تاثیر گذار باشد. بنابراین، ملاحظه می شود که محتوای دروس الکترونیکی یکی از مهمترین و در عین حال حساسترین عوامل در تعیین اولویت ها و انتخاب خط مشی لازم برای آموزشهای الکترونیکی است (گریسون و اندرسون، 1383).
2-2-28- بستر آموزش های الکترونیکی:
از دیگر عوامل موثر در تعیین اولویت ها برای توسعه آموزشهای الکترونیکی باید به بستر مخابراتی و ارتباطی اشاره کرد. بدون داشتن بستر مناسب هر قدر هم که نیروی انسانی و بودجه فراهم باشد، امکان پیاده سازی آموزشهای الکترونیکی ممکن نخواهد شد. گسترش شبکه های کامپیوتری توام با توسعه امکانات مخابراتی بستر مناسبی برای توسعه فن آوری اطلاعات و تمام زمینه های آن می باشد. توسعه کمی آموزش الکترونیکی به توسعه جغرافیایی شبکه ها وابسته است در حالی که عامل مهم در توسعه کیفی آموزشهای الکترونیکی پهنای باند خطوط و کانالهای ارتباطی است. بعنوان مثال استفاده از رسانه ای مانند فیلم ویدیوئی نیاز به پهنای باند وسیعی دارد. اگر قرار باشد که در امر آموزش تصاویر ویدیوئی بطور زنده در هر دو سمت استاد و فراگیر رد و بدل شود باید پهنای باند به مراتب بزرگتر باشد.
از جمله عوامل مهم و موثر در تعیین اولویت ها، توان فراگیران برای تهیه یک حداقل سیستم کامپیوتری است. این سیستم باید دارای یک کامپیوتر با قدرت پردازش کافی و دیگر دستگاههای جانبی برای متصل شدن به سیستم آموزشی الکترونیکی از طریق شبکه های کامپیوتری باشد. بنابراین، باید در نظر داشت که در توسعه آموزش های الکترونیکی تا چه اندازه می توان از مخاطبینی و فراگیرانی برخوردار بود که بتوانند این حداقل سیستم را فراهم نمایند.
در مجموع ملاحظه می شود که بستر ارتباطی، و سخت افزار و نرم افزارهای مورد نیاز به شدت بر تصمیم گیری برای تعیین اندازه های یک سیستم آموزش الکترونیکی اثر می گذارند، و بیان دیگر در تعریف اولویت ها موثر هستند (ثمری، 1381).
دیگر اولویت ها: بدیهی است علاوه بر اولویت های مهمی که مورد بررسی قرار گرفتند، زمینه های دیگری نیز وجود دارد که باید اولویت آنها مدنظر قرار گیرد. به عنوان مثال سودآوری یک سیستم می تواند یکی از عاملهای موثر باشد. بنابراین، لازم است درجه اولویت سودآوری نسبت به دیگر اولویتها مشخص گردد. زیرا خط مشی لازم برای نیل به یک سیستم آموزشی سودآور ممکن است با خط مشی لازم برای ساختن یک سیستم آموزشی مبتنی بر ساختار نیروی انسانی متفاوت باشد.
از دیگر عوامل موثر در تعیین خط مشی می توان به پویایی سیستم های آموزش الکترونیکی اشاره کرد. آموزشهای الکترونیکی بر بستری پویا همچون فن آوری اطلاعات قرار می گیرد. بنابراین، چنین سیستمی دارای ورودیهائی کاملا متغیر است. حجم اطلاعات و دانش قابل ارائه توسط یک سیستم آموزشی و تنوع آنها روز به روز در حال تغییر است. از طرفی بر اساس رشد دانائی، توانائی کاربران و فراگیران مرتبا در حال توسعه می باشد. بنابراین، لازم است مدلی برای پیاده سازی یک سیستم آموزشی الکترونیکی انتخاب شود که هم پویا بوده و هم از انعطاف پذیری لازم برخوردار باشد. در نتیجه، پویایی و انعطاف پذیری از ویژگیهای مهم یک سیستم آموزش الکترونیکی تلقی می شوند. البته نباید فراموش کرد که این عوامل با کدام درجه از اهمیت و اولویت در میان دیگر عوامل یاد شده ارزیابی و انتخاب شوند.
2-2-29- مدلی برای تدوین خط مشی آموزشهای الکترونیکی :
در این بخش بطور مختصر مدلی برای تعیین خط مشی پیاده سازی آموزشهای الکترونیکی ارائه میگردد. بدیهی است طراحی و ترسیم خط‌مشی بسیار مهم و در نوع خود دارای جوانب بسیار متفاوتی است . به همین دلیل در سالهای اخیر کتابهای متعددی بخصوص در زمینه راهبری و تعیین خط‌مشی برای توسعه آموزشهای الکترونیکی و مجازی نوشته شده است . در هرحال برای تعیین خط‌ مشی راهکارهای متفاوتی بیان شده است. آنچه در ادامه این بحث خواهد آمد یک ساختار پنج مراحله‌ای را برای تعیین خط‌مشی و مستند کردن آن نشان میدهد. دراینجا بدون پرداختن به جزئیات هر مرحله سعی می‌گردد ساختار کلی این مدل تشریح شود.
قدم اول – عملیات مقدماتی برای آماده سازی:
اولین قدم در فرآیند تدوین خط‌مشی ایجاد یک روحیه آمادگی در خود و دیگران است . این روحیه باید از بالاترین سطح مدیریت تا پائین ترین سطوح اجرائی گسترده شود. ایجاد روحیه آمادگی نیاز به عواملی موثر در این امر دارد که ما آنرا عملیات مقدماتی مینامیم. این عملیات به ترتیب زیر قدم اول از فرآیند تعیین خط‌مشی را شکل می دهند (عطاران، 1388).
– امکان سنجی برای اطمینان از مهیا بودن امکانات، منابع مالی و بخصوص گرایش قلبی مدیران ارشد، توسط یک گروه کاری آشنا به موضوع آموزشهای الکترونیکی .
– تشکیل یک گروه کاری برای تدوین خط‌مشی. این گروه ممکن است از طریق قرارداد با یک موسسه تخصصی در امر آموزشهای الکترونیکی تشکیل شود.
– تعیین عناوین مهمی که در تدوین خط‌مشی نقش اساسی دارند.
– مشخص کردن اطلاعات مورد نیاز و منابع تهیه آنها در جهت روشن کردن اولویت ها، امکانات، ‌منابع مالی، ‌وضعیت نیروی انسانی و مانند اینها.
– گردآوری و دسته بندی اطلاعات بمنظور تصمیم گیری در اطراف عناوین تعیین شده در بند سوم.
– تحلیل اولیه اطلاعات بدست آمده و تعیین وسعت کار (عطاران، 1388).
آنچه در انتهای قدم اول بدست میآید میتواند در تعریف حد و اندازه‌های آموزش الکترونیکی موثر واقع شود. به بیان دیگر وسعت آموزشهای الکترونیکی تا حد زیادی در این مرحله مشخص میشود. بعنوان مثال ، اگر اطلاعات بدست آمده در باره دامنه آموزشهای الکترونیکی مربوط شود به آموزش ضمن خدمت معلمین ، میتوان معین کرد که آموزشهای مذکور در کدامیک از اندازه‌های زیر مورد نظر است .
– آموزش کلیه معلمین در سطح کشور و در تمام زمینه‌های موردنظر.
– آموزش معلمین یک استان در تمام زمینه‌های مورد نظر.
– آموزش کلیه معلمین در سطح کشور و در تعداد معینی از زمینه‌های مورد نظر.
– آموزش معلمین یک یا چند استان در زمینه‌ای مورد نظر.
– آموزش معلمین از طریق یک شبکه آموزشی واحد.
– آموزش معلمین در استانهای مختلف از طریق شبکه‌های آموزشی مستقل .
قدم دوم- تعیین وظیفه22 و دورنمای حرکت23:
دومین قدم در تدوین خط‌مشی تهیه پیش نویس وظائفی است که بردوش سیستم آموزشهای الکترونیکی قرار میگیرد. وظیفه یا ماموریت آموزش الکترونیکی به بیان دیگر تعریف کلی‌تری از اهداف مورد نظر است. عبارت است از کلیه فعالیت‌هائی که در راستای رسیدن به اهداف مورد نظر به عهده سیستم آموزشی گذاشته میشود. در این راستا شرح وظایف باید به سه سوال اساسی پاسخ بگوید. چه باید کرد؟ چگونه ؟ و چرا؟
بنابراین، ‌براساس اطلاعات بدست آمده از قدم اول می‌توان بطور کاملاً دقیقی به تشریح بند بند وظایف محوله پرداخت .
دورنمای حرکت در مقایسه با وظیفه‌ها یک نگاه کلی‌تر و فراگیرتر به اهداف مورد نظر در آموزشهای مجازی است . بیان دورنمای حرکت در واقع روشن کننده سمت و سوی حرکت است (زمانی، 1383).
در مثالی که برای آموزش ضمن خدمت معلمین زده شد، میتوان بخشی از بیانیه‌های مربوط به ماموریت و دورنمای آموزشهای الکترونیکی را بشرح زیر بیان کرد.
وظیفه آموزشهای الکترونیکی دوره‌های آموزش ضمن خدمت دبیران ریاضی عبارت است از:
آموزش روش‌های مختلف برای تدریس دروس ریاضی .
روشهای مختلف برای طراحی سوال‌های ریاضی.
استفاده از وسائل و ابزارهای کمک آموزشی.
استفاده از نرم افزارهای آموزشی و کمک آموزشی دروس ریاضی.
دورنمای آموزشهای الکترونیکی دوره‌‌های آموزش ضمن خدمت دبیران ریاضی عبارت است از:
به روزآوری معلومات دبیران ریاضی.
افزایش کیفیت تدریس دروس ریاضی.
به روزآوردن روشهای تدریس دروس ریاضی
بنابراین، ‌در پایان قدم دوم گروه کاری براساس نتایج حاصل از تحلیل اطلاعات گردآوری شده در قدم اول، دو بیانیه بسیار شفاف و روشن ارائه خواهد کرد که عبارتند از بیانیه دورنمای حرکت24 و بیانیه شرح وظایف25 .
قدم سوم – ارزیابی وضعیت موجود و تعریف نیازها:
پس از روشن شدن وظیفه‌ای که بعهده سیستم آموزش الکترونیکی قرار گرفته است باید وضعیت فعلی مورد ارزیابی قرار گیرد.
این ارزیابی عبارت است از دست‌یابی به اطلاعاتی در مورد وضعیت کنونی آموزش، نقاط ضعف و نقاط قوت در سیستم آموزش سنتی، و درجه رضایتمندی اساتید و فراگیران در یک چنین سیستمی. بعلاوه در این قدم از

دسته‌ها: No category

دیدگاهتان را بنویسید