منبع مقاله درباره افراد مبتلا، بیماران مبتلا، نمونه برداری، تحت درمان

برای فعالیت سیستم حفاظتی ایجاد می‌کند. در داخل گرانولارها لنفوسیتها سایتوکینهایی را ترشح می کنند تا با فعال کردن ماکروفاژها باکتری‌ها را نابود کند البته لنفوسیتها می‌توانند مستقیما نیز باکتری‌ها را نابود کنند. اغلب باکتری‌ها بطور کامل نابود نمی‌شوند و تعدادی به حالت کمون می‌روند و عفونت نهایی را ایجاد می کنند. یکی دیگر از ویژگیهای گرانولار درانسان ایجاد سلول‌های مرده داخل خودش است که نکروزیس نامیده می‌شود. نکروزیس یک بافت نرم سفید پنیری رنگ است که با چشم دیده می‌شود (نکروز کازئوز). اگر چنانچه باکتری‌ها راهی به داخل جریان خون مخصوصا در بافتهای آسیب دیده بیابند به دیگر اعضای بدن رفته و باعث انتشارعفونت می‌شوند و به صورت دانه‌های ریز سفید رنگ ظاهر می‌شوند. این نوع شدید بیماری بیشتر در کودکان خردسال یا بزرگسالان با ضعف ایمنی شایع است و سل میلیاری نامیده می شود. سل میلیاری علیرغم درمان امار مرگ ومیر ۲۰٪ درصدی دارد زیرا در بسیاری از موارد عفونت پیشرفت کرده و بافت های مختلفی درگیر نکروز پنیری شده اند. در انواع شدید بیماری این حفره راهی به مسیر هوا پیدا کرده واین مواد سفید رنگ توسط سرفه بیرون می‌آید. این مواد شامل باکتری‌های زنده نیز بوده و همچنین روشی است برای انتشارعفونت.
1-8-روشهای تشخیص

تصویر1-9:عکس قفسه سینه بیماری که به سل مبتلاست توسط اشعه ایکس
بیماری سل را می‌توان با علائم ظاهری بیماری که روی ارگانهای بدن میگذارد تشخیص داد. روشهای آزمایشگاهی، رادیوگرافی ویا تست توبرکولین پوست نیز وجود دارند. یکی از مشکلات در تشخیص سل زمانبر بودن بعضی از این روشه است مثلا کشت آزمایشگاهی خلط به ۴ الی ۱۲ هفته وقت نیاز دارد. تفسیر تست پوستی به عوامل ریسک فرد برای مواجهه با عفونت، سیستم ایمنی و تاریخچه واکسیناسیون فرد بستگی دارد. افراد دارای عفونت نهانی که قبلا واکسینه نشده اند نسبت به افراد واکسینه شده در تست پوست به مدت زمان بیشتری نیاز دارند تا واکنش نشان دهند. بنابراین این تست باید با دقت وبا توجه به محل زندگی بیمار انجام شود. تست توبرکولین پوست ممکن است جواب منفی کاذب نیز بدهد مثلا در بیماران دچار سوء تغذیه، ضعف ایمنی یا سل میلیاری. البته در روشهای جدید برای تشخیص با استفاده از واکنش‌های زنجیری پلیمراز به شناسایی دی ان ای باکتری و سنجش میزان پادتنهایی که بدن در عکس العمل به باکتری‌ها ترشح می‌کند می‌پردازد. این تستها دقیقتر هستند. روش‏های تشخیص عبارتند از:
• آزمون توبرکولین
• کشت خلط
۳ نمونه خلط از بیمار گرفته و به آزمایشگاه ارسال می‌گردد. نحوه گرفتن نمونه خلط :
1. ابتدا در اولین مراجعه فرد مشکوک یک نمونه گرفته می‌شود.
2. ظرفی به بیمار داده می‌شود که مشخصات بیمار در سطح خارجی ظرف نوشته شده ‌است وبیمار باید نمونه دوم خود را صبح زود و قبل از مراجعه دوم جمع‌آوری کند.
3. در مراجعه دوم نمونه سوم از وی گرفته می‌شود.
• رادیوگرافی سینه
• نمونه برداری بافتی
1-9-درمان
دوره درمان و تعداد داروی مورد مصرف بسته به شدت بیماری و قسمت‌های درگیر بدن متفاوت است ولی بطور متوسط بین شش ماه تا یک سال می‏باشد. آلودگی هم‌زمان به بیماری ایدز می‌تواند درمان بیماری را بسیار مشکل کند. درمان انواع مقاوم به درمان باسیل سل از چالشهای پزشکی است. در گذشته تنها راه‌های درمانی استراحت در جاهای خوش آب و هوا و در زیر نور خورشید، نیروبخشی جسمانی، دوری از کارهای سخت و رنجاور، ورزش سبک، گردش و شادی و خوش گذرانی و دوری از غم و اندوه، خوردن خوارکهای سودمند و نیروبخش بود. طول مدت درمان معمول ۶ ماه است که ۲ ماه اول مرحله حمله‌ای شامل ۴ داروی ایزونیازید، ریفامپین، پیرازینامید و اتامبوتول است و ۴ ماه بعدی در مرحله نگهدارنده از ۲ داروی ایزونیازید و ریفامپین استفاده می‌شود.

تصویر 1-10-داروهای مورد استفاده برای درمان بیماری سل
مشکلی که در ارتباط با آنتی بیوتیک‏ها وجود دارد٬ مقاوم شدن باکتریها به آنتی بیوتیکها است. استفاده از آنتی بیوتیک‌ها اغلب دارای عارضه نیز هست مانند عوارض کبدی. مقاومت در برابر انتی بیوتیک‌ها که به طور منظم مصرف می‌شوند شامل مقاومت اولیه وثانویه‌است. مقاومت اولیه در افراد الوده به نوع شدید احتمال بیشتری دارد. برای این افراد نباید فقط داروهای با کیفیت پایین استفاده کرد. موضوع مقاومت دارویی یک مساله فراگیر است چرا که هرچه طول درمان بیشتر باشد نیاز به داروهای گرانتر (داروهای سری دوم درمان) بیشتر می‌شود. مقاومت می‌تواند به صورت مقاومت چند دارویی نیز باشد. در زمان‌های گذشته روشهای معالجه‌ سل بیشتر بر رژیم غذایی متمرکز بود. پلی ایلدر در کتاب تاریخ طبیعی این روشها را بیان می‌کند : کبد گرگ همراه با شراب رقیق وچربی خوک همراه با سبزی و سوپ مغز خر ماده. نشان داده شده موش‏هایی که در رژیم غذایی خود ۲٪ پروتئین مصرف می‌کنند مرگ و میر بیشتری در اثر بیماری سل نسبت به موش‏هایی دارند که ۲۰٪ پروتئین مصرف می‌کنند وبا افزایش پروتئین در رژیم غذایی گروه اول مرگ و میر کم می شود. علاوه بر این امارها در بین مهاجران لندن نشان می‌دهد افرادی که گیاه خوارند وگوشت وماهی مصرف نمی‌کنند 8.5 برابر بیشتر در معرض سل قرار دارند چراکه مبتلا به سوء تغذیه هستند.
1-10-عوارض داروهای ضد سل
سرگیجه، تهوع، تاری دید، عدم تعادل، زرد شدن سفیدی چشم‌ها، دل‌درد، استفراغ
و وزوز گوش که در صورت مشاهده این علائم باید مصرف داروها قطع شود و پزشک در جریان قرار گیرد.
• نارنجی شدن یا قرمز شدن رنگ ادرار یا سایر ترشحات بدن در اثر مصرف ریفامپین می‌باشد وهیچگونه خطری ندارد.
1-11-پیشگیری
• اصلی ترین راه مبارزه با این بیماری شناسایی افراد مبتلا و درمان آنها با داروهای ضد سل می‌باشد.
• شناسایی افراد آلوده که هنوز به سل مبتلا نشده‌اند .
• واکسیناسیون توسط واکسن ب ث ژ
• ارتقاء آموزشهای بهداشتی و سطح اقتصادی فرهنگی در جامعه موجب کاهش بیماری می‌گردد.
• مبارزه با بیماری ایدز این بیماری موجب شیوع موج جدید از بیماری سل گردیده‌است.
• بعد از ۲ هفته از شروع درمان امکان انتقال بیماری به دیگران وجود ندارد ولی در ۲ هفته اول درمان باید از تماس‌های مکرر با بیمار مبتلا به سل خودداری کرد.
• بیماران حتماً از ماسک استفاده کنند.
• از بوسیدن کودکان خودداری شود.
• از پراکندگی اخلاط در هوا و زمین خودداری کنند.
1_11 _1_پیشگیری در جامعه
• اصلی ترین راه مبارزه با این بیماری شناسایی افراد مبتلا و درمان آنها با داروهای ضد سل می‌باشد(تحت نظارت مستقیم DOTS).
• شناسایی افراد آلوده که به هنوز به سل مبتلا نشده‌اند .
• ارتقاء آموزشهای بهداشتی و سطح اقتصادی فرهنگی در جامعه موجب کاهش بیماری می‌گردد.
• مبارزه با بیماری ایدز، این بیماری موجب شیوع موج جدید از بیماری سل گردیده‌است.
1_11_2_پیشگیری با واکسن سل (ب‌ث‌ژ)
با توجه به دستورالعمل‌های کشوری واکسن ب‌ث‌ژ در حال حاضر در بدو تولد ودر یک نوبت تزریق می‌شود.
• تزریق مکرر واکسن سود بخش نیست و فقط یکبار تزریق کافی است.
باید دانست که واکسن ب‌ث‌ژ از بروز موارد خطرناک و مرگ ومیر بیماری سل منشتر اعضای بدن و سل مننژیتی جلوگیری به عمل می‌آورد ولی اثرات ناچیزی در پیشگیری از گسترش بیماری سل در جامعه دارد.
1-12- اهمیت مبارزه صحیح با سل
با تشخیص به موقع و درمان صحیح بیماران مبتلا به سل به راحتی می‌توان با این بیماری مبارزه کرد. ولی اگر بیماران را نتوانیم تشخیص دهیم به راحتی هر بیمار مسلول سالانه ۱۰ تا ۱۵ نفردیگر را در خانواده ونزدیکان خود آلوده می‌کند ومهم‌تر آنکه اگر بیمار مبتلا به سل ریوی را تشخیص دهیم ولی تحت درمان صحیح و دقیق قرار نگیرد، موجب به وجودآمدن میکروب سل مقاوم به دارو می‌گردد که دیگر داروهای ضد سل معمولی برآن اثرنمی‌کند ودر نتیجه بیماری وخیم تر شده وبه راحتی قابل درمان نیست واگر به دیگران منتقل شود مشکلات زیادی را به وجود می‌آورد.
• عدم درمان صحیح و دقیق بیماران مسلول موجب بروز بیماری لاعلاجی می‌گردد.
• سل بیماری فقرا می‌باشد

1-13-سل گاوی

تصویر 1-11-A: دام مبتلا به سل، B : ضایعه سلی در بافت ریه
سل گاوی که از نظر میزان اشاعه و اهمیت اقتصادی مهمترین موضوع میباشد، در بیشتر کشورها وجود دارد. میزان گسترش آن بر حسب وضع دامپروری، نژاد گاو و میزان مقررات و اجرای اصول بهداشتی متفاوت است. در تعدادی از کشورهای اروپایی و آمریکایی به وسیله وضع و اجرای مقررات ویژه و ادامۀ آن توانستهاند از میزان اشاعه آن بکاهند و تقریباً آنرا ریشه کن سازند. اهمیت بیماری در نژادهای شیری بیشتر از نژادهای گوشتی است. در کشورهایی که گاوان در اصطبل نگهداری میشوند، شیوع بیماری بیشتر از مناطقی است که در تمام سال، گاوان در چراگاه پرورش مییابند، به طور کلی از آنجایی که سیر بیماری طولانی است آثار بیماری در حیوانات جوان کمتر دیده میشود(سازمان بهداشت حیوانات، 2008-2011).
1-13-1-بیماری سل در گاو
باسیل سل می تواند از راه لنف، خون، نای و دستگاه گوارش در پیکر گاو آلوده منتشر شود و وقتی به بافت رسید، معمولاً درون منوسیت ها و یاخته های رتیکولواندوتلیال و یاخته های دیگر مستقر می شود. بیماری سل در گاو با ایجاد توبرکل های پیشرونده در اندامهای مختلف بدن مشخص می گردد. علاوه بر گاو، انسان، بز و خوک نیز نسبت به آلودگی با عامل مسبب سل گاوی حساس بــوده و گوسفنــــد و اسـب نوعی مقاومت طبیعی را نشان می دهند. در گله های گاو منشا اصلی آلودگــــی گاوهـای آلوده میباشــند. انتشار بیماری از دامی به دام دیگر و از گله ای به گله ای دیگر اتفاق می افتد و تمام حیواناتی که توبرکولین مثبت باشند می توانند بیماری را به حیوان سالم انتقال دهند. بطور معمول راه ورود میکروب از طریق تنفسی یا گوارشی است. راه تنفسی دروازه همیشگی ورود باکتـری در گاوهائی است که در جایگاه بسته ( گاوداری ) نگهــداری می شوند. این راه حتی در گاوهای موجــود در چراگاهها نیز روش انتقال آلودگی است. ایجاد آلودگی از طریق گوارشـی در چراگاهها بعلت اینکه مدفــوع میتواند غذا و آب آشامیــدنی را آلــوده کند، محتمل تر است. تحت شرایط طبیــعی آبهای آشامیدنی راکد تا 18 روز پس از استفاده آب توسط یک دام مسلول، میتواند آلوده باقی بمانند. نوشیدن شیر آلــوده بوسیله دامهــای جوان یکی از روشهای معمـول انتشار بیماری سل است. باسیل سل از راه شیر و مدفوع حیوان آلوده دفع می شود. پاستوریزاسیون صحیح شیر باسیل سل گاوی را از بین می برد. ریگانی(1389) در دامداریهایی که دامها بطور متراکم نگهداری می شوند احتمال انتقال آلودگی بیشتر می باشد. در گاوهای گوشتی شدت آلودگی کمتر است که علت آن وضعیت نگهـــداری آنها می باشد. با وجود این هرگاه گاوی مبتلا به گله های گوشــتی وارد شود و چنانچه گاوهای گل
ه از برکه های آب راکــد آب بنوشـند(خصوصا در طی فصول خشک) ممکن است نسبت ابتلاء در گله فوق بالا باشد. ریگانی(1389) گاوهای زبو(براهمن) در مقایسه با گاوهای اروپائی در برابر بیماری سل مقاوم تر بوده اما در شرایط نگهداری متراکم تا 60 درصد گاوهای زبو میتوانند به بیماری مبتلا شوند. بزها کاملاً نسبت به عامل سل گاوی حســاس بوده و چنانچه در مجاورت گلــه های گاو آلوده قرار گیرند بروز بیـــماری میتواند تا 70درصد نیز برســد. گوسفنـــدان بعنوان دامــی مقاوم در نظـــر گرفته می شود اما تحقیقات انجام شده در نیوزلند نشان داده است که بیماری سل میتواند در گوسفندان نیز شیوع داشته باشد بطوریکه تا 5 درصد گله ها را آلوده نماید. فانگ و فوربس(1997) در اسب بیماری سل بندرت حادث شده که علــت آن می تواند به این دلیل باشــد که اسبها کمتر در معرض آلودگی به باکتری سل هستند. البته نقش مقاومت طبیعی نیز بعنوان علتی دیگر ذکر شده است.همچنین بیماری سل ممکن است در گوزن، آهو، گاومیــش، شتر، میمـــون و سایر حیوانات یک منطقه و همچنین پرندگان حادث شود و همه حیوانات فوق میتوانند بعنوان منشا آلودگی برای گاو

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *