رابطه بین درک شنیداری و به کارگیری راهبردهای فراشناختی، شناختی و اجتماعی- عاطفی بر اساس عملکرد فارسی آموزان غیرایرانی- قسمت ۹

مسئله این است که در بسیاری از موقعیت­های واقعی کاربرد زبان، برای شنونده اهمیت ندارد آن­چه را گفته می­ شود به تمامی بفهمد و به­ طور طبیعی، فرایند درک بسیار تقریبی­تر از آن است که ما تشخیص
می­دهیم. وقتی درک مطلبی برای شنونده اهمیت پیدا می­ کند، برای رفع ابهام سئوال می­پرسد و سعی
می­ کند به طریقی به معنای آن­چه شنیده است، دست یابد.
موقعیت آزمون به­ طور طبیعی موقعیتی غیرطبیعی است و زبان­آموز باید با دقتی غیرطبیعی، یعنی با دقتی بیش از آن­که در موقعیت طبیعی کاربرد دارد، متن را درک کند. به­عبارت دیگر، اگر برای حفظ واقعی بودن متن و بافت، از آزمون­دهنده بخواهیم متن را فقط یک بار بشنود، از این واقعیت مهم که شنیدن مهارتی تعاملی است، غافل مانده­­ایم. در نظر گرفتنِ این موارد و این­که در بسیاری از موقعیت­های آزمون، اتاق­ها پُرازدحام هستند، کیفیت متن­های ضبط­شده در حد مطلوب نیستند و همیشه احتمال صداهای مزاحم وجود دارد، دو بار شنیدنِ متن شنیداری، توجیه­پذیر است. نیز باید گفت یک بار شنیدن از نظر روان­شناختی اضطراب مفرطی به آزمون­دهنده وارد می­ کند. از این رو، در بسیاری از آزمون­های شنیدن، آزمون­دهنده­ها امکان دارند متن را دو بار بشنوند.
در پژوهش حاضر نیز با در نظر گرفتن این­که آزمون­دهنده­ها زبان­های مادری متفاوت داشتند و ناگزیر باید به زبان دوم به آزمون پاسخ می­دادند و این خود بر دشواری می­افزود، هر متن را دو بار شنیدند.

 

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت tinoz.ir مراجعه کنید.

 

-۳-۴-۱-۱۰ پایایی آزمون

 

پایایی[۱۵۴] آزمونِ شنیدن در برنامه آماری SPSS اندازه گرفته شد و پایایی ۰٫۷۵۰۸ (۷۵۰۸٫ =Alpha) به دست آمد. بنابر نظر فرهادی و همکاران (۱۵۹:۲۰۰۶)، پایایی از ۰٫۷۰ تا ۰٫۹۰، پایایی قابل قبول محسوب می­ شود. همچنین شاخص دشواری هر یک از سئوالات آزمون جداگانه محاسبه شد. همگی سئوالات شاخصی بین ۰٫۳۴ و ۰٫۶۳ داشتند که باز بنابر نظر فرهادی و همکاران (۱۵۹:۲۰۰۶) شاخص دشواری
بزرگ­تر از ۰٫۳۴ و کوچک­تر از ۰٫۶۳ قابل­قبول است. به این ترتیب، مشخص شد که آزمونِ درک شنیداری از پایایی موردنیاز برای سنجش بسندگی شنیداریِ آزمودنی­ها برخوردار است.

 

-۳-۴-۲ پرسشنامه راهبردهای شنیداری

 

درباره راهبردهای زبان­آموزی پرسشنامه معتبر آکسفورد (۱۹۹۰) موجود است که در بسیاری از پژوهش­ها درباره راهبردهای زبان­آموزی در زبان­های مختلف مورد استفاده قرار گرفته است. اما درباره راهبردهای مخصوصِ مهارت شنیدن در مورد هر سه راهبرد فراشناختی، شناختی و اجتماعی- عاطفی، پرسشنامه­ای که مورد اجماع پژوهش­گران باشد وجود ندارد. پرسشنامه [۱۵۵]MALQ تدوین­شده توسط وندرگریفت (۲۰۰۳) نیز فقط مخصوص راهبردهای فراشناختی بود. در پژوهش­های مربوط به راهبردهای شنیداری که از ابزار پرسشنامه استفاده شده بود، هر پژوهشگر بنابه هدف پژوهش و اکثراً با نگاه به پرسشنامه آکسفورد (۱۹۹۰)، پرسشنامه مربوط به خود را تهیه می­ کند. برای مثال، کلمنت (۲۰۰۷) برای سنجش بسندگی شنیداری با اندک تغییری در پرسشنامه آکسفورد اقدام به استخراج اطلاعات کرده است. لیکن چنانچه گفته شد، وندرگریفت (۱۹۹۷) بنابر طبقه ­بندی اومالی و شاموت (۱۹۹۰)، طبقه ­بندی ویژه­ای از راهبردهای فراشناختی، شناختی ویژه مهارت شنیداری ارائه داد. در پژوهش حاضر با نگاه به این طبقه ­بندی، همچنین پرسشنامه MALQ و نیز پرسشنامه راهبردهای زبان­آموزی آکسفورد (۱۹۹۰)، پرسشنامه راهبردهای شنیداری مخصوص این پژوهش تدوین شد. پرسشنامه شامل ۲۵ عبارت است. عبارت­های ۱ تا ۱۱ مربوط به راهبردهای فراشناختی، عبارت­های ۱۲ تا ۲۲ مربوط به راهبردهای شناختی و ۲۳ تا ۲۵ مربوط به راهبردهای اجتماعی – عاطفی است.
 تصویر درباره جامعه شناسی و علوم اجتماعی
۱۱ راهبرد فراشناختی خود از سه زیرمجموعه تشکیل شده ­اند. راهبردهای ۱ تا ۶ راهبرد طرح­ریزی، راهبردهای ۷ تا ۹ ، نظارت و ۱۰ تا ۱۱ راهبرد ارزیابی هستند.
۱۱ راهبرد شناختی نیز خود از زیرمجموعه­هایی تشکیل یافته­اند. راهبرد ۱۲ تا ۱۵ راهبرد استنتاج، راهبرد ۱۶ و ۱۷ توضیح، راهبرد ۱۸ تصویرسازی، راهبرد ۱۹ خلاصه کردن، راهبرد ۱۹ ترجمه، راهبرد ۲۱ انتقال و راهبرد ۲۲ تکرار هستند.
پاسخ­نامه پرسشنامه بر اساس میزان به­ کارگیری راهبردها به­صورت پیوستاری تهیه گردید؛ از مقیاس ۱ تا ۵٫ پاسخ­هایی که به­صورت پیوستاری طرح می­شوند، قابلیت بالایی در سنجش عملکرد واقعی آزمودنی­ها دارند و اطلاعات استخراج­شده از این نوع پاسخ­نامه­ها به واقعیت نزدیک­تر هستند. گزینه­ های پاسخ­نامه به ترتیب زیر هستند:
گزینه‌ ۱: هرگز (تقریباً ۰% اوقات) این عبارت در مورد من هرگز صحیح نیست.
گزینه‌ ۲: به ندرت (تقریباً ۲۰% اوقات یا کمتر) این عبارت در مورد من به ندرت صحیح است.
گزینه ۳: گاهی (تقریباً ۵۰% اوقات) این عبارت در مورد من بیش‌تر اوقات صحیح است.
گزینه ۴: اغلب (تقریباً ۷۵% اوقات) این عبارت در مورد من بیش‌تر اوقات صحیح است.
گزینه‌ ۵: همیشه (تقریباً ۱۰۰% اوقات) این عبارت در مورد من بیش‌تر اوقات صحیح است.
به این ترتیب آزمودنی­ها با توجه به این­که راهبردهای ذکرشده در پرسشنامه را به چه میزان به­کار
می­برند، گزینه مناسب را انتخاب می­ کنند. الزاماتی که درباره زبانِ متن آزمون شنیدن برشمرده شد، درباره پرسشنامه نیز صدق می­ کند؛ اگر آزمودنی­ها زبان مادری یکسانی داشته باشند، بهتر است پرسشنامه به زبان اول آزمودنی­ها تدوین شود تا دشواریِ درکِ پرسشنامه، بر به­ کارگیری راهبردها تأثیر نگذارد.
به­هرحال وقتی آزمودنی­ها زبان­های اول گوناگونی دارند، پرسشنامه به زبان دوم تدوین می­ شود، لیکن باید کوشید تا آن­جا که ممکن است عبارات پرسشنامه روشن و ساده باشد. از این رو، پرسشنامه پژوهش حاضر به زبان فارسی تدوین گردید، لیکن عبارات ساده و روشن هستند.

 

-۳-۴-۲-۱پایایی پرسشنامه شنیدن

 

از آن­جا که برای این پژوهش پرسشنامه­ای تدوین گردید، لازم بود پایایی پرسشنامه اندازه ­گیری شود. پایایی پرسشنامه پژوهش حاضر در نرم­افزار SPSS محاسبه شد. پایایی پرسشنامه برابر بود با ۰٫۷۳۹۵ و چنانچه گفته شد در مورد کارهای پژوهشی، پایایی معتبری محسوب می­ شود.

 

-۳-۵ روش اجرای آزمون و گردآوری داده ­ها

 

پژوهش در مرکزِ زبانِ دانشگاه بین ­المللی امام خمینی در قزوین و در مرکز بین ­المللی آموزش زبان فارسیِ دهخدا در دو مرحله متوالی اجرا شد. ابتدا آزمون شنیدن گرفته شد و بعد از آن پرسشنامه راهبردهای شنیداری بین آزمونی­ها توزیع گردید. این دو مرحله در کم­ترین فاصله زمانی از یکدیگر انجام شد تا تأثیرِ انگیزشیِ آزمون شنیدن حفظ شود زیرا آزمون شنیدن سبب برانگیختن به­ کارگیری راهبردها می­ شود، سطح هشیاری بالا می­رود و راهبردها به سطح خودآگاه ذهن آزمون­دهنده می­رسد. از این رو، آزمون شنیداری و پاسخ­نامه بین آزمودنی­ها توزیع گردید، متون ضبط­شده بر روی کاست برای آن­ها پخش شد. آزمودنی­ها هر متن را دو بار شنیدند و به پرسش­های هر متن پاسخ دادند. برای پاسخ دادن وقفه لازم بین هر متن درنظر گرفته شد. بعد از تمام شدن زمان لازم برای پاسخ دادن به سئوالاتِ آخرین متن شنیداری، پاسخ­نامه مربوط به آزمون شنیداری جمع­آوری شد و بالافاصله پاسخ­نامه ۵
گزینه­ای راهبردهای شنیداری بین آزمودنی­ها توزیع شد. درباره شیوه پُر کردن پاسخ­نامه به آزمودنی­ها توضیحات کافی داده شد. از آن­جا که پرسشنامه به زبان فارسی بود، برای اطمینان حاصل کردن از این­که آزمودنی­ها کاملاً مفهوم راهبردها را درک کنند، مشکلی در خواندن نداشته باشند و نیز برای پیشگیری از بی­توجهی احتمالی آزمودنی به پرسشنامه، هر ۲۵ عبارت پرسشنامه برای آزمودنی­ها خوانده شد، به این ترتیب که بعد از خواندن هر عبارت، آزمودنی­ها گزینه مناسبِ خود را انتخاب می­کردند، در پاسخ­نامه علامت می­زدند، سپس راهبرد بعدی خوانده می­شد؛ این­گونه آزمودنی­ها با دقت بسیار به هر راهبرد گوش دادند و گزینه مورد نظر خود را انتخاب کردند.
بعد از خواندن پرسشنامه، پاسخ­نامه­ها جمع­آوری شد و مرحله گردآوری به پایان رسید.

 

-۳-۶ روش تحلیل داده ­ها

 

پس از مرحله گردآوری، داده ­های به­دست آمده در برنامه نرم­افزاری spss نسخه ۱۱ تحلیل گردیدند. به این منظور، آزمودنی­ها بر اساس نمره شنیداری به دو گروه تقریباً مساوی موفق و ناموفق تقسیم شدند، برای آن­که افراد دو گروه نسبتاً مساوی باشند، دامنه نمره آزمودنی­ها در نظر گرفته شد و تقسیم دو گروه بر اساس میانگین نمره صورت نگرفت. حداقل نمره آزمودنی، در آزمون شنیدن نمره ۷ بود و حداکثر نمره ­­۲۴ بود. گروه موفق دامنه نمره­ای بین ۱۵ تا ۲۴ داشتند و دامنه نمره گروه ناموفق بین ۷ تا ۱۴ بود.
از آن­جا که تعداد راهبردهای فراشناختی، شناختی و اجتماعی – عاطفی، متفاوت بود، برای آن­که هر سه راهبرد با یکدیگر مقایسه شوند، هر راهبرد کلی بر تعداد مجموعه راهبردهای هر گروه تقسیم شدند تا به مقیاس واحد ۱ تا ۵ تبدیل شوند، سپس برای مقایسه میزان به­ کارگیریِ هر راهبرد از آزمون فریدمن استفاده شد. آزمون فریدمن، آزمونی ناپارامتریک است برای مقایسه میانگین رتبه­ها. سپس سه راهبرد مذکور و نیز مجموعه تفصیلی راهبردهای دو گروه فراشناختی و شناختی در دو گروه آزمودنی موفق و ناموفق مقایسه شد. به این منظور از آزمون مستقل t استفاده شد.

 

فصل ۴

 

 

تحلیل داده ­ها

 

 

-۴-۱ مقدمه

 

در این فصل به تحلیل داده ­های گردآوری­شده می پردازیم. چنانچه در فصل روش پژوهش گفته شد، برای تحلیل از نرم افزار بسته آماری علوم اجتماعی استفاده شد. ابتدا میانگین به­ کارگیری سه دسته راهبرد فراشناختی، شناختی و اجتماعی – عاطفی راتوسط آزمودنی­ها با هم مقایسه ­کردیم؛ سپس با تقسیم کردن
آزمودنی­ها به دو گروه موفق و ناموفق بر اساس دامنه نمره، راهبردهای شنیداری در دو گروه مقایسه شد و در آخر به­ کارگیری راهبردها را در گروه­های جنسیتی زنان و مردان و ملیت­های مختلف مورد بررسی و مقایسه قرار دادیم. برای تحلیل داده ­ها، نخست آمار توصیفی هر گروه ارائه گردید، آن­گاه از آزمون فریدمن و آزمون مستقل t برای مقایسه میانگینِ به­ کارگیری راهبردها استفاده شد.

 

-۴-۲ تحلیل داده ­ها

 

جدول شماره ۱ میانگین به­ کارگیری سه دسته راهبرد شنیداری فراشناختی، شناختی و
اجتماعی – عاطفی و مجموعه راهبردهای دو گروه فراشناختی و شناختی را توسط ۴۵ آزمودنی پژوهش با در نظر گرفتن انحراف معیار نشان می­دهد. به این منظور، بیش­ترین و کم­ترین کاربرد هر راهبرد در نظر گرفته می­ شود. طرح­ریزی، نظارت و ارزیابی از زیرراهبردهای فراشناختی و استنتاج، توضیح، تصویرسازی، خلاصه­سازی، ترجمه، انتقال، تکرار از مجموعه راهبردهای شناختی هستند. میانگین راهبردهای فراشناختی ۳۸٫۷۶، راهبردهای شناختی، ۳۶٫۴۹ و راهبردهای اجتماعی – عاطفی، ۱۰٫۲۰ هستند. میانگین راهبرد طرح­ریزی، ۲۱٫۳۳، نظارت، ۱۰٫۷۱، ارزیابی، ۶٫۷۱، استنتاج، ۱۳٫۲۲، توضیح، ۶٫۴۴، تصویرسازی، ۳٫۴۹، خلاصه­سازی، ۳٫۸۰، ترجمه، ۲٫۹۸، انتقال، ۳٫۱۱ و تکرار ۳٫۴۴ می­باشد.

 

جدول شماره ۱- میانگین به­ کارگیری راهبردهای فراشناختی، شناختی و اجتماعی- عاطفی و مجموعه راهبردهای فراشناختی و شناختی

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

رفتن به نوارابزار

بیرون رفتن

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *