تعریف خلاقیت

«توانایی ساختن اون چیزی که تصور می کنیم هست»
«جرئت متفاوت بودن داشتن»
«توانایی یا قدرت ذهنی یا بدنی واسه ساختن یا باز سازی واقعیت به چگونگی منحصر به فرد»

« انگیزه واسه یادگیری، و به فعلت در آوردن تواناییا»( فتحی زاده، پاک طینت و شهبا، ۱۳۹۰).

 

۲-۳-۴- ضرورت و اهمیت خلاقیت

خلاقیت

الف: نقش و اهمیت خلاقیت و نوآوری از جنبه فردی

۱ـ خلاقیت و نوآوری عامل رشد و شکوفایی استعدادا و جهت دهنده به طرف خود شکوفایی

۲ـ خلاقیت و نوآوری عامل موفقیت فردی ، شغلی و اجتماعی

 

ب: نقش و اهمیت خلاقیت و نوآوری از جنبه سازمانی

۱ـ  خلاقیت و نوآوری عامل پیدایش سازمان ، تولیدات و خدمات

۲ـ خلاقیت و نوآوری عامل افزایش کمیت وکیفیت تولیدات ،خدمات ، تنوع تولیدات و خدمات

۳ـ  خلاقیت و نوآوری عامل کاهش هزینه ها ، ضایعات و اتلاف منابع

۴ـ خلاقیت و نوآوری عامل تحریک و تشویق حس رقابت

۵ـ خلاقیت و نوآوری عامل کاهش بوروکراسی اداری (کاهش پشت میزنشینی و تشویق کننده عمل گرایی)

۶ـ خلاقیت و نوآوری عامل افزایش انگیزه کاری کارکنان سازمان ، ارتقای سطح بهداشت روانی و رضایت شغلی کارکنان سازمان

۷ـ خلاقیت و نوآوری عامل موفقیت مجموعه مدیریت وکارکنان سازمان، ارتقای بهره وری سازمان، رشد و رشد سازمان( هاشمی، ۱۳۸۸).

 

۲-۳-۵- مدلای خلاقیت

پروسه خلاقیت یکی از ابعاد خلاقیت در سازمانه، و مدلهای پروسه خلاقیت بخشی از تئوری خلاقیت هستن، در زیر پروسه خلاقیت براساس مدلهای نامبرده با در نظر گرفتن سیر تاریخی اونا مورد بررسی قرار میگیره.

۲ـ۳ـ۵ـ ۱ـ مدل گراهام والاس[۱](۱۹۶۲) : یکی از اولین مدلهای پروسه خلاقیته که ارائه شده این مدل شامل مراحل دوره آمادگی، دوره خواب ( پرورش )، دوره روشنایی ( بصیرت )، دوره آزمایش و ارزش گذاری می شه این مدل که یکی از اولین مدلها و پایه کلیه مدل هاست، آخرین مدل و مدلی ترکیبی از بقیه مدل هاس.

 

این مدل دارای چهارمرحلهه:
۱-آمادگی: یعنی جمع آوری داده های مربوط به مسئله
۲- پنهون شدگی: به فعالیت ناخودآگاه روی مسئله اشاره داره.
۳- اشراق: یعنی الهام از لحظه ایه که ایده یا راه حل مسئله کشف می شه.

راه حل

۴- اثبات: به آزمون کردن ایده به وجود اومده توسط مرحله اشراق اشاره داره (صمد آقایی، ۱۳۸۰).

۲ـ۳ـ۵ـ۲ـ  مدل اسبورن[۲]: اسبورن(۱۹۵۳)، که تحقیقات زیادی در بخش خلاقیت انجام داده، پروسه خلاقیت رو شامل سه مرحله می دونه: ۱ـ حقیقت یابی، ۲- ایده یابی و ۳- راه حل یابیه.

۱ـ حقیقت یابی

این مرحله خود شامل دو قسمته که یکی تعریف مسئله و دیگری آماده سازیه.

الف ـ تعریف مسئله: مهم بودن این قسمت از پروسه حل خلاق مسائل با این بیان آلبرت اینشتین مورد تاکید قرار گرفت و اون فرموله کردن یه مسئله بسیار اساسی تر از حل اون هستش که ممکنه فقط لازمه مهارت در ریاضیات و علوم آزمایشاهی باشه. در مورد تعریف مسئله باید با کانون بزرگی شروع کرده بعد کانون متمرکزش واسه تعریف مسائل فرعی به کار می بریم. ما باید مسئله خود رو اونقدر با وسعت، طوری اونقدر اساسی و اونقدر شامل تموم موضوعات اساسی و کلی مربوطه بگیم.

ب ـ آماده سازی

این مرحله لازمه جمع آوری و تجزیه داده های مربوط به مسئله س. آماده سازی نیاز به دو نوع علم داره. دانشی که قبلا وجود داشته و ما جمع آوری و ذخیره کردیم و دانشی که تازگیا جمع آوری می کنیم و با مسئله خلاق ما رابطه داره. کیفیت محتویات اطلاعات موجود تو ذهن بستگی به این داره که چیجوری اون رو وارد حافظه کردیم. متخصصین درباره کمیت اطلاعاتی که در ابتدای یه پروژه خلاقیت لازمه جمع آوری شه، اتفاق نظر دارن. خیلی از متخصصین فکر می کنند که باید خود رو با حقایق اشباع کنیم و نویسنده دیگری اعلام میکنه که به نظر من بدون سختی تموم نشدنی اولیه واسه جمع آوری وسیع اطلاعات قادر به خلق چیز با ارزشی نیستیم(نرگسی، باتمان و احمدی، ۱۳۹۱).

۲ـ ایده یابی:

ایده یابی خود شامل دو قسمته:

الف) ایده سازی که یعنی تصمیمات ایده های موقت به عنوان سرنخای ممکن.

ایده

ب) ایده پروری که یعنی انتخاب بین ایده های حاصله، اضافه کردن ایده های دیگه و به جریان انداختن دوباره از راه تغییر، ترکیب و چیزای دیگه ای به جز اینا.

تقریبا در همه فعالیتای ایده یابی اون چیزی که نقش اساسی اجرا می کنه. استعدادیه که موسوم به تداعی ایده هاست. این پدیده، قوه تصور رو با قوه حافظه وصل کرده و باعث می شه که یه تفکر دیگه منجر شه. تداعی معانی بر اون که انگیزه تصوری قویتر و مغزی سرشارتر دارن بهتر و بیشتر کار می کنه. هر چی تصاویر روشن تر باشه واسه پروسه تداعی مستعدتره. تداعی معانی نقش مهمی در عامل تصادفی خلاقیت اجرا می کنه( قادری، باتمان و احمدی، ۱۳۹۱: ۴۵).

۳ـ راه حل یابی:
راه حل یابی به نوبه خود به دو قسمت تقسیم می شه:

الف) آزمایش که به معنی بررسی ایده های موقت به وسیله آزمایش و غیره س.

ب) انتخاب که به معنی اراده کردن درباره راه حل پایانی و اجرا اون هستش.
اراده کردن

ایده های زیادی که به هر شکل جمع شدن تحت شرایطی به آزمایش گذاشته می شن. معیارهای آزمایش واسه مسائل با در نظر گرفتن نوع مسئله، سطح ایده مورد درخواست و چیزای دیگه ای به جز اینا فرق می کنه. وقتی که مسائل آزمایش شدن نوبت به انتخاب می رسه که راه حلای پیشنهاد شده طبقه بندی شده و در آخر بهترین راه حل انتخاب می شه. موارد فوق در مورد پروسه خلاقیت در شرایط عادی اخلاق روانیه. در خیلی از شرایط حالت فوق العاده ای پیش میاد که با حالات عادی خیلی فرق می کنه( قادری، باتمان و احمدی، ۱۳۹۱).

[۱] – Valas

[۲] -Asburn