نمک ترکیبی از ۴۰ درصد سدیم و ۶۰ درصد کلرید سدیمه. پس با مصرف نمک مقدار زیادی سدیم وارد بدن مون می شه. طبق تحقیقات علمی مصرف روزانه ۵۰۰ میلی گرم سدیم واسه ایجاد تعادل مایعات بدن و اثبات محیط داخلی اون لازمه. اما متأسفانه خیلی از ما حدود بیشتر از ۶ برابر این مقدار، یعنی روزانه تقریبا ۳۲۰۰ میلی گرم سدیم مصرف می کنیم. این مقدار بیشتر از دوبرابر بیشترین حد (۱۵۰۰میلی گرم در روز) مقداریه که سازمانای بهداشتی مثل انجمن قلب آمریکا پیشنهاد کردن. این نوشته رو بخونین تا بیشتر با مضرات نمک و اثر مصرف بیشتر از حد اون بر اندامای لازم بدن آشنا شید.

همه ما میدونیم که رژیم غذایی پرنمک فشارخون رو بالا می بره و افزایش فشارخون خطر سکته ی قلبی و ناراحتیای دیگر رو افزایش می ده. اما در بعضی افراد مصرف زیاد نمک به بالا رفتن فشارخون منجر نمی شه که از این دید میشه اونا رو افراد خوش شانسی دونست، به هر حال فشارخون بالا فقط یکی از مضرات نمکه. خیلیا فکر می کنن چون فشارخون شون نرماله، لزومی نداره نگران میزان مصرف نمک باشن، اما این باور درستی نیس و نتایج تحقیقات جدید نشون می ده مضرات نمک بالاتر از مشکل فشارخونه. حتی اگه نمک موجب بالا رفتن فشارخون نشه، مصرف بیشتر از حد سدیم در رژیم غذایی اثرات منفی بر اندامای مهم بدن مثل عروق خونی، کلیه ها و مغز داره.

مضرات نمک واسه عروق خونی

افزایش سطح سدیم بدن بر کارکرد پوشش داخلی رگای خونی که بهش اندوتلیوم (Endothelium) گفته می شه، اثر منفی داره. یعنی با مصرف بیشتر از حد نمک کمر به نابودی رگای خونی می بندیم!

بروس آلبرت (Bruce Albert) و گروه نویسندگان کتاب زیست شناسی سلولی مولکولی پایه فکر می کنن که کارکرد تموم بافتا به جریان خون وابسته و جریان خون هم به سلولای اندوتلیال (سلولای تشکیل دهنده ی پوشش داخلی رگا) وابسته. اندوتلیوم، کارایی شکلای مختلف مواد شیمیایی مثل اکسید نیتریک رو که باعث باز شدن و انقباض درست رگای خونی می شن کنترل می کنه. به عبارت ساده تر رگای خونی باید خاصیت ارتجاعی خوبی واسه عبور خون داشته باشن تا بتونن در برابر هر ضربان و پمپاژ پرفشار جریان خون درست کِش بیان و دوباره به حالت عادی خود باز گردند. اما با مصرف بیشتر از حد نمک، رگا همیشه سفت تر می شن و این موضوع کارکرد قلب رو هنگام پمپاژ خون سخت تر می کنه. در آخر قلب فرسوده می شه و این به معنای بروز مشکل قلبیه.

یکی دیگر از وظایف کلیدی اندوتلیوم، حذف عواملیه که باعث چسبندگی پلاکتا می شن. این عمل موجب می شه پلاکتای خونی به هم نچسبند و گلبولای قرمز مثل ماشینایی که در ترافیک روان یک بزرگراه مشغول حرکت هستن خیلی راحت در رگا جریان داشته باشن. هنگامی که اندوتلیوم به دلیل سوء مصرف نمک و بقیه عوامل مربوط به سبک زندگی اشتباه مثل انسولین بالا، کلسترول بد و قندخون بالا کارکرد درستی نداشته باشه، زمینه مناسب واسه نا آرومی رگا جفت و جور می شه. کلسترول پلاکای چربی می سازه که در رگا رسوب می کنن و پس فرد به مریضیای قلبی و عروقی دچار می شه.

مضرات نمک واسه قلب

فشارخون بالا عامل خطرناکی واسه بروز هیپرتروفی بطن چپ (left ventricular hypertrophy) به حساب میاد. بافتای عضلانی در قلب هست که دیواره ی چاله اصلی پمپاژکننده ی قلب رو شکل میدن. هیپرتروفی بطن چپ باعث بزرگ شدن این عضلات می شه.

تحقیقات نشون می ده مصرف زیاد سدیم فارغ از بالا بردن فشارخون، ممکنه باعث کلفت تر شدن دیواره ی بطن چپ شه. مطالعاتی که روی گروهی از بزرگ سالان سالم که فشارخون طبیعی یا فشارخون بالای کم داشتن انجام شد، نشون داد این افراد مقدار زیادی سدیم دفع می کنن و هیپرتروفی بطن چپ در اونا مشاهده می شه.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   امتیازات و مشکلات مدیریت سنتی چیه 

دچار شدن به هیپرتروفی بطن چپ می تونه به مشکلات قلبی زیادی مثل آریتمی (ضربان غیرطبیعی قلب)، حمله قلبی، ایست قلب (از کار افتادن یهویی قلب) و مشکل قلبی (ناتوانی قلب در پمپاژ خون به سراسر بدن) منجر شه.

مضرات نمک واسه کلیه ها

یکی از راه های آزمایش کارکرد درست کلیه ها، آزمایش فیلتراسیون گلومرولی (Glomeruli) است. گلومرولا صافیای ریزی در کلیه ها هستن که مواد زائد خون رو فیلتر می کنن.

هرچه میزان فیلتراسیون گلرومرال کلیه ها بالاتر باشه یعنی کلیه ها کارکرد بهتری در تصفیه ی مواد زائد دارن و بهتر می تونن بدن رو از شر آلودگیا خلاص کنن. تحقیقات نشون می ده مصرف زیاد نمک حتی اگه فشارخون فقط کمی افزایش پیدا کنه، می تونه به کاهش میزان فیلتراسیون گلومرولی منجر شه که نشونه مریضیای طولانی کلیویه و در صورتی که تشخیص داده نشه به مشکل کلیوی منجر میشه.

از طرفی مصرف میزان بالای سدیم باعث می شه کلیه ها پروتئین دفع کنن که این ممکنه مریضیای قلبی و کلیوی رو به دنبال داشته باشه. اما خبر خوب اینه که محدود کردن مصرف سدیم، دفع پروتئین رو کم می کنه و فشارخون رو در افراد گرفتار به هایپرتنشن (Hypertension) یا پرفشاری خون پایین میاره. یعنی جلوی ضرر رو از هر کجا بگیریم منفعته!

مضرات نمک واسه مغز

هنوزم بیشتر محققان که تازگیا مقالات خود رو در مجله آمریکایی قلب و عروق منتشر کردن به این نکته اشاره می کنن که مصرف زیاد نمک ممکنه اثرات منفی روی مغز داشته باشه. نمک اضافی، سیستم اعصاب سمپاتیمک رو در شرایط پراسترس مجبور به ترشح میزان بالای هورمون استرس زا می کنه و پس فرد دلخواه واکنشای تندرو از خود نشون می ده.

در این شرایط حتی اگه فشارخون فرد رو اندازه بگیرین و میانگین بالایی رو نشون نده، این مقدار واکنش به استرس به افزایش فشارخون منجر می شه. یعنی وقتی فرد هنگام عصبانیت یا هنگامی که تحت فشاره، عکس العملای شدید از خود نشون می ده، ناخودآگاه فشارخونش هم بالا میره.

افزایش بعضی وقتا فشارخون بهش معناست که فرد با استعداد بالا رفتن موقتی فشارخونه. گرچه در گذشته پزشکان تصور می کردن تا زمانی که فشارخون فرد عددی طبیعی رو نشون می ده خطری وجود نداره، اما کم کم علم دریافت که ناپایداری فشارخون به خودی خود می تونه خطر دچار شدن به مریضیای قلبی و عروقی رو بالا ببره و با مرگ در اثر این مشکلات در رابطه باشه.

سخن آخر

ما به دلایل زیادی بالاتر از مشکل فشارخون بالا، نباید بیشتر از حد مجاز (۱۵۰۰میلی گرم در روز) سدیم مصرف کنیم که این تنها یک راه حل ساده و روشن داره: به غذا زیاد نمک نزنیم!

دوستان عزیزم در همین رابطه می خوام شما رو به یک رقابت مفید واسه بدن یعنی رقابت دور انداختن نمکدان دعوت کنم. حدود ۷۰ درصد سدیم موجود در رژیم غذایی ما از غذاهای فرآوری شده ای تأمین می شه که ما اونا رو شور نمی دونیم! مثل شکلای مختلف نونا، غلات و حبوبات. پس دیگر احتیاجی به دریافت سدیم با اضافه کردن بیشتر از اندازه نمک به غذاها نیس. از طرفی باید یادمون باشه که غذاهای رستورانی معمولا بیشتر از غذاهای خونگی نمک دارن.

پس از همین حالا سعی کنین از وعدهای غذایی تون بدون همراهی نمکدان سر میز غذا لذت ببرین و به سلامت بدن خود کمک کنین.

منبع : pritikin

 


دسته‌ها: بهترین ها

دیدگاهتان را بنویسید