منابع پایان نامه درباره امام صادق، ابراهیم (ع)، زنان مسلمان

لابیه إِلاَّ عَنْ مَوعِدَهٍ وَعَدَها إِیاهُ فَلَمَّا تَبینَ لَه أَنَّهعدو للَّه تَبرَّأَ منْه إِنَّ إِبراهیم لأَواه حَلِیمٌ ؛81
و استغفار ابراهیم براى پدرش[عمویش آزر] فقط به خاطر وعده اى بود که به او داده بود(تا وى را به سوى ایمان جذب کند)، اما هنگامی که براى او روشن شد که وى دشمن خدا است، از او بیزارى جست ، به یقین، ابراهیم مهربان و بردبار بود»،
از این رو لازم است به بررسی و تحلیل این آیه بپردازیم.
در این آیه شریفه خداوند پدر حضرت ابراهیم را دشمن خود معرفی می کند که ابراهیم از او برائت، جسته است، در حالی که بر اساس شواهد و قرائنی که در ذیل بیان می شد،«اَب» در این آیۀ شریفه به معنای«پدر» نیست، زیرا این گونه نیست که«اَب» همواره به معنای پدر باشد، از این رو با استفاده از ادلهّ دیگر چنین نتیجه می گیریم که منظور از«اَب» در این آیه شریفه عموی حضرت ابراهیم است نه پدر وی.
1. روایاتی که از پیامبر(ص) از طریق شیعه و سنی نقل شده که اجداد پیامبر(ص) تا حضرت آدم همه موحد 82 قبلا از این احادیث بحث شد)، از این رو معنای«اَب» در این آیه شریفه نمی تواند « پدر » باشد، بلکه باید به معنای دیگری که معمولاً عرب از آن استفاده می کند (عمو یا پدر زن یا …) حمل شود.
2. خداوند در قرآن اسماعیل را با وجود این که عموی حضرت یعقوب است به عنوان پدر وی معرفی می کند « أَم کُنْتُم شُهداء إِذْ حضَرَ یعقُوب الْموت إِذْ قالَ لبنیهما تَعبدونَ منْ بعدی قالُوا نَعبد إِلهک وَ اِلهَ آبائِکَ إِبراهیم و إِسماعیلَ و إِسحاقَ إِلهاً واحداً ونَحنُ لَه مُسلِمُون ؛ آیا هنگامی که مرگ یعقوب فرارسید، شما حاضر بودید؟ ! در آن هنگام که به فرزندان خود گفت : پس از من، چه چیز را می پرستید؟گفتند: خداى تو، و خداى پدرانت، ابراهیم و اسماعیل و اسحاق، خداوند یکتا را، و ما در برابر او تسلیم هستیم » .83
در این آیه کلمه ،« أب » بر جد و عمو و پدر واقعى اطلاق شده است، زیرا حضرت ابراهیم (ع) جد یعقوب، اسماعیل عموی یعقوب و اسحق پدر یعقوب است، اما برای هر سه، به« أب » تعبیر آورده است. بنابراین، اگر گفته شود منظور از « آزر » که در قرآن از او به « أب » تعبیر شده، عموی ابراهیم (ع) است، طبق فرهنگ تعبیرات قرآن ادعای بدون دلیلی نیست.
3. پدر حقیقى ابراهیم(ع) شخص دیگرى غیر از آزر بوده است، اما قرآن از او اسم نبرده، بلکه روایات ما نام او را« تارخ »ذکر کرده و تورات نیز آن را تأیید نموده است 84
ام سلمه همسر گرامی پیامبر(ص) می گوید: از پیامبر(ص) شنیدم که اجدادشان را این گونه شمرد«عدنان هوأد بن أدد بن الیسع بن الهمیسع بن سلامان بن نبت بن حمل بن قیدار بن إسماعیل بن إبراهیم(ع) بن تارخ بن تاخور بن ساروخ بن أرعواء بن فالغ بن عابر و هو هود(ع) بن شالخ بن إبراهیم(ع) بن تارخ بن تاخور بن ساروخ بن أرعواء بن فالغ بن عابر و هو هود(ع) بن شالخ بنأرفخشد بن سام بن نوح(ع) بن لمک بن متوشلخ بن أخنوخ و یقال أخنوخ و هو إدریس بن یارد بن مهلائیل بن قینان بن أنوش بن شیث بن آدم(ع) أبی البشر»85 بنابراین، تارخ پدر ابراهیم و آزر عموی او است86.

فصل سوم : زندگی موحدانه ابوطالب
1 – تولد ابوطالب
ابوطالب بن عبدالمطلب بن هاشم بن عبدمناف ، عمو و حامی پیامبر (صلى الله علیه وآله وسلم) و پدر حضرت على (علیه السلام) ، حدود هشتاد و چند سال قبل از هجرت و‏ سى و پنج سال قبل از تولد پیامبر(ص در خانه پدرش عبدالمطلب (شیبه الحمد)87 متولد شد. نام وى عبدمناف و به نقلى عمران ـ ، و به جهت فرزند بزرگش طالب به «ابوطالب» مشهور شد. ابوطالب رئیس خاندان بنى هاشم و وارث دو منصب مهم رفادت (مهماندارى حاجیان) و سقایت (آب رساندن به حاجیان) بود.
بعد از نبوت برادر زاده اش محمد (صلى الله علیه وآله وسلم با تمام وجود به حمایت از وى پرداخت و در محاصره اجتماعى و اقتصادى بنى هاشم توسط قریش با مسلمانان به «شعب ابوطالب» رفت و کمی پس از پایان یافتن محاصره در اثر رنج و سختى ، در ماه ذى القعده یا شوال سال دهم (سه سال قبل از هجرت) وفات یافت88.
ابوطالب در میان قریش مشهور به سخاوت بود ، و به سبب درایت و عدالت ونفوذ کلام ، قبایل عرب در مکه وى را به داورى اختیار می کردند.89 در عصر جاهلیت نخستین کسى بود که سوگند در شهادت براى اولیاى دم را بنا نهاد و بعدها اسلام نیز این امر را امضا کرد.90. وى در عصر جاهلیت از پلیدى ها دورى می گزید و به شیوه پدرش شراب را بر خود حرام کرده بود. 91

2 – نام ابوطالب
 چنان که رسم عرب است که هر فردى داراى کنیه‏اى، مأخوذ از نام فرزند بزرگ می ‏باشد، با قرار دادن کلمه «اب» در مرد، و «ام» (در زن) از لحاظ فرزند بزرگش طالب، مکنى به ابوطالب شد؛ و اما نامهاى آن حضرت:
الف) عبدمناف، برخى خیال کرده‏اند: که معنى این نام «بنده بت» است؛ چنان که صاحب قاموس گفته است: گویا این که مناف نام بتى از قریشیان بوده است.
 اما با اعتقاد به طهارت پدران اوصیا و پیشوایان، هرگز باور نمی ‏شود که نام بنده بت، بر حضرت ابوطالب گذاشته باشند؛ به ویژه آن که بر حسب گفته صحاح اللغه و لغویین دیگر، کلمه «نوف» بر علوّ و فضیلت دلالت دارد.
 بنابر این عبد مناف، یعنى عبد العالى، بنده بلند مرتبه، نه بنده بت.
 ب) برخى نام دیگر آن حضرت را «عمران» ذکر کرده و آل‏عمران را به وى نسبت می ‏دهند؛ چنان که در قرآن است.
حضرت ابوطالب، با حضرت عبدالله، پدر پیامبر اکرم علیهم السلام، علاوه بر فرزند حضرت عبدالمطلب بودن، از یک مادر نیز بوده اند.92
3 –
جوانی ، ازدواج و همسر ابوطالب
یعقوبى می ‏نویسد: از رسول خدا(ص) روایت شده است که پس از وفات «فاطمه بنت اسد»، همسر ابوطالب، که زنى مسلمان و بزرگوار بود، فرمود: «الیوم ماتت اُمی ؛ امروز، مادرم وفات کرد»، و او را در پیراهن خویش کفن کرد و در قبرش فرود آمد و در لحد او خوابید و چون از ایشان پرسیدند: چرا براى فاطمه بنت اسد چنین بى‏تاب شده‏اى؟ فرمود: «او به راستى مادرم بود؛ زیرا، کودکان خود را گرسنه می ‏گذاشت و مرا سیر می ‏کرد93.
 آنان را گردآلود می ‏گذاشت و مرا تمیز و آراسته می ‏نمود، و راستى که مادرم بود».
ابوطالب کسى بود که همسرش فاطمه بنت اسد را به اسلام دعوت کرد94 ، وقتى فرزندش على (علیه السلام) را دید که سمت راست پیامبر (صلى الله علیه وآله وسلم و همراه وى به نماز ایستاده نه تنها او را منع نکرد، بلکه او را به همراهى با پیامبر (صلى الله علیه وآله وسلم) فرمان داد ، به فرزند دیگرش جعفر نیز گفت کنار رسول خدا (صلى الله علیه وآله وسلم) و در طرف چپ او نماز بگزار .95
4 – نسب همسر ابوطالب
“فاطمه بنت اسد بن هاشم بن عبدمناف”(جد سوم پیامبر(ص))، در مکه چشم به جهان گشود، نام مادر وی “فاطمه بنت هوم بن رواحه بن حجر بن عبد بن معیص بن عام بن لوی”(جد هشتم پیامبر(ص)) میباشد؛96 لذا این بانو هم قریشی(فرزندان عبدمناف) و هم هاشمی(فرزندان هاشم) میباشد.97
این بانو نخستین زن هاشمی است که از شوهر هاشمی فرزنددار شد.98 او دارای چهار پسر، به نام‏های “طالب”، “عقیل”، “جعفر”، “حضرت علی(ع)” و دو دختر به نامهای “جمانه” و “فاخته”(امهانی) میباشد.99
“ابنسعد” میگوید: «او زنی صالحه و پاکدامن بود و گفته میشود، نسل “اسد”(پدر ایشان) از فاطمه ادامه پیدا کرد.»100
 
5 – رسولخدا(ص) در خانهی ابوطالب و فاطمه
زمانی که رسولخدا به سن هشت سالگی رسید، یکی از بزرگ‌ترین حامیان خود یعنی “جناب عبدالمطلب” را از دست داد که بعد از مادرش “آمنه”، یار و یاور پیامبر(ص) بودند، از این زمان به بعد بود که مورد حمایت و سرپرستی جناب ابوطالب قرار گرفت و تا ده سال بعد از بعثت مورد حمایت این مرد بزرگ بودند.101
“حضرت ابوطالب” پیامبر(ص) را که در شرایط سخت از دست دادن جد بزرگوارش قرار داشت، به سفارش پدر بزرگوارش جناب عبدالمطلب به خانه آورد و وظیفه حمایت او را بر عهده گرفت، رسولخدا تحت محبت شدید اهالی خانه از جمله فاطمه بنت اسد همسر جناب ابوطالب قرار گرفت.102
حضرت ابوطالب به خاطر محبت و علاقهای که به پیامبر(ص) داشت و به سفارش پدر درباره آیندهی درخشان پیامبر(ص)، دمی از پیامبر(ص) جدا نشد و فاطمه بنت اسد نیز در این امر مهم؛ یعنی نگهداری و سرپرستی پیامبر(ص)، با ابوطالب همکاری میکرد و پیامبر(ص) را در مهر ورزیدن و نیکی کردن بر فرزندان خود مقدم میشمرد تا جایی که از طرف پیامبر(ص) به تلافی و  قدردانی به لقب “اماه”(مادر) مفتخر شد.103
رسولخدا از این بانو چنین یاد میکند: «او پس از ابیطالب، بهترین خلق خدا به لحاظ رفتار با من بود و مادر دیگر من پس از آمنه بود. ابوطالب نیکی میکرد و صاحب سفره بود و فاطمه ما را بر طعامی که گرد میآورد، جمع میکرد و از هر غذایی که بود، سهم مرا از دیگران بیشتر میداد.»104
 6 – فاطمه مادر حضرت علی(ع)
فاطمه بنت اسد، تنها زنی است که فرزند خود را در خانه کعبه به دنیا آورد105، چون آثار وضع حمل در او پدیدار شد، به مسجدالحرام و نزدیک کعبه آمد و به خدای خود گفت: «پروردگارا!، من به تو و پیامبرانی که از سوی تو آمدند و به کتابهای آنان و به گفتار جدم، ابراهیم خلیل، ایمان دارم. خداوندا!، به حق کسی که این خانه را بنا کرده و به حق نوزادی که در رحم من است، این زایمان را برای من آسان گردان.»
دعای فاطمه مستجاب شد. فاطمه بنت اسد، در قسمت پشت کعبه(یعنی پشت آن سمتی که درب آن است) ایستاده بود و رو به کعبه دعا میخواند که ناگهان پیش چشمان همه حاضران، دیوار خانه خدا از همان قسمت شکاف برداشت و آنقدر از هم فاصله گرفت که فاطمه توانست از شکاف دیوار، وارد خانه خدا شود، جبرئیل امین او را به داخل کعبه برد و دوباره دیوار به هم آمد و داخل
کعبه سه روز ماند و اهل مکه در کوچه و بازار این قصه را نقل میکردند.106
در مورد نحوه ولادت حضرت علی(ع) روایات متعددی با سندهای بسیار، وجود دارد و احادیث در این زمینه متواتر است. به طوری که صدها تن از مورخین، محدثین و سیره نویسان آن را نقل کردند.
“علامه امینی” درباره محل تولد امام علی(ع) میفرمایند: «این حقیقت آشکار است که شیعه و سنی در اثبات آن متفقند و احادیث آن متواتر و کتاب‌ها از آن لبریز است.»107
از جمله این علما، عالم مشهور اهل سنت، “الحافظ ابوعبدالله” ملقب به «حاکم نیشابوری» متوفی 405هـ.ق. صاحب کتاب «المستدرک علی الصیحین» میباشد. او در باب مناقب “حکیم بن حزام” که بنابر روایت “مصعب بن زبیر” که گفت: «همانا مادر حکیم بود که دیوار کعبه برای او شکافته شد و حکیم در آن متولد شد و نه قبل و نه بعد از او کسی در کعبه متولد نشد»، میگوید: «مصعب دچار توهم شده،108به تحقیق اخبار متواتر زیادی وجود دارد که ثابت میکند که همانا فاطمه بنت اسد، امیرالمؤمنین علی(ع) را در کعبه به دنیا آورد».
 
7 – اسلام فاطمه بنت اسد
هر کسی از سیرهنویسان که به شرح حال فاطمه بنت اسد، پرداخته است، او را از نخستین زنان مسلمان برشمرده است.
“ابنجوزی” آورده است که او نخستین زنی بود که با پیامبر(ص) بعد از خدیجه(س) در مکه بیعت کرد.109
“ابن ابیالحدید” روایت کرده است که فاطمه بعد از ده تن اسلام آو
رد و او نفر یازدهم و از نخستین مسمانان است.110
 8 – فاطمه بنت اسد در قرآن
در مقاتل الطالبیین از امام صادق(ع) نقل شده است که وقتی آیه مبارکه
«یا أیها النبی إذا جاءک المؤمنات یبایعنک…»111
«ای پیامبر(ص) چون زنان مؤمن به سوی تو آیند که با تو بر ایمان بیعت کنند که دیگر به خدا شرک نورزند و دزدی نکنند، با این شرایط با آنان از خداوند آمرزش بخواه؛ زیرا که بخشنده و مهربان است.»
نازل شد فاطمه بنت اسد، نخستین زنی بود که با پیامبر(ص) بیعت کرد112 “ابن عباس” میگوید این آیه درباره فاطمه بنت اسد نازل شد.113
از امام صادق(ع) نقل شد که فاطمه بنت اسد نخستین زنی بود که با پای پیاده به سوی مدینه هجرت کردند. 114 
9 – هجرت به مدینه
وقتی فرمان هجرت مسلمانان از مکه به سوی مدینه از طرف خدا بر پیامبر(ص) ابلاغ شد، مسلمانان گروه گروه به مدینه مهاجرت کردند، از جمله آنان حضرت علی(ع) به همراه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *