تک نشاء در زمین اصلی در تاریخ 21/3/87 در مرحله 4-3 برگی نشاء کاری و کلیه مراقبتهای زراعی در زمین اصلی مطابق دستورالعمل فنی موسسه تحقیقات برنج کشور انجام گرفت. نمونه گیری ها نیز در فواصل زمانی معین (15) صورت گرفت. برداشت محصول با توجه به ارقام مختلف در تاریخ های متفاوت توسط دست انجام شد. پس از حذف حاشیه، کپه ها از وسط هر کرت و به مساحت 4 متر مربع به منظور برآورد عملکرد در هکتار، برداشت شدند. پس از خشک شدن محصول برداشت شده در آفتاب و خرمنکوبی آن، عملکرد هر کرت بر اساس رطوبت 14% محاسبه شد.

3-2- نمونه برداری و اندازه گیری صفات
3-2-1- اندازه گیری صفات در مراحل رشد گیاه
به منظور بررسی شاخص های رشد، به فاصله هر 15 روز، تعداد 4 کپه رقابت کننده با انتخاب تصادفی و در نظر گرفتن اثر حاشیه ای (حذف دو کپه از طرفین) از هر کرت برداشت (کف بر) شد. کپه رقابت کننده، عبارت از کپه ای است که از چهار طرف توسط کپه های در حال رشد، احاطه شده باشد. نمونه ها طوری انتخاب شدند که تا حدود زیادی خصوصیت کرت مورد نظر را نشان دهند. به منظور تعیین سطح برگ، برگ ها را از ساقه جدا کرده و توسط دستگاه اندازه گیری سطح برگ63 به دست آمد. سپس نمونه های برگ و ساقه در آون 70 درجه سانتی گراد به مدت 48 ساعت خشک شدند و با ترازوی حساس توزین گردیدند. شاخص های رشد (CGR، RGR، LAI، LAD، LAR، NAR و BMD) با استفاده از فرمول های زیر محاسبه شدند (کوچکی و سرمدنیا،1380).
شاخص سطح برگ در متر مربع
سطح برگ بوته=A

تغییرات وزن خشک بین دو نمونه گیری=1W-2W
فاصله زمانی بین دو نمونه گیری=1T-2T

وزن خشک گیاه=W

3-2-2- صفات کمی و نحوه اندازه گیری آنها
برای اندازه گیری صفات کمی، از مساحت یک متر مربع (شامل 16 بوته) داخل واحدهای آزمایشی (پس از حذف حاشیه ها و حذف بوته های خارج از تیپ) 4 بوته به طور تصادف انتخاب و برای سهولت در امر اندازه گیری نشانه گذاری گردید و کلیه صفات کمی شامل تعداد پنجه های بارور در بوته، ارتفاع گیاه، طول و عرض برگ پرچم به جزء عملکرد روی همین 4 بوته اندازه گیری گردیدند و میانگین مشاهدات 4 بوته جهت محاسبات آماری مورد استفاده قرار گرفت.
3-2-2-1- تعداد پنجه های بارور در بوته: اندازه گیری این صفت در مرحله گلدهی کامل تا زمان رسیدگی گیاه انجام گردید.
3-2-2-2- ارتفاع گیاه: بر حسب سانتیمتر از سطح خاک (یقه) تا نوک بلندترین خوشه با خط کش چوبی در مرحله شیری تا رسیدگی دانه اندازه گیری گردید
3-2-2-3- روزهای تا 50 درصد گلدهی: این صفت با شمارش تعداد روزهای سپری شده از زمان بذرپاشی تا زمانیکه 50 درصد از بوته های هر واحد آزمایشی به خوشه رفته بود اندازه گیری گردید.
3-2-2-4- طول برگ پرچم: این صفت بر حسب سانتیمتر در مرحله آبستنی و ظهور خوشه گیاه اندازه گیری گردید.
3-2-2-5- عرض برگ پرچم: این صفت بر حسب سانتیمتر در مرحله آبستنی و ظهور خوشه گیاه از قسمت عریض برگ اندازه گیری گردید.
1- مساحت برگ پرچم: پس از اندازه گیری طول و عرض برگ پرچم با فرمول زیر محاسبه گردید (یوشیدا، 1981).
75/0 × عرض برگ پرچم × طول برگ پرچم = مساحت برگ پرچم
3-2-3- اندازه گیری صفات در مرحله رسیدن فیزیولوژیکی و قبل از برداشت
3-2-3-1- شاخص برداشت
به منظور اندازه گیری شاخص برداشت در مرحله رسیدن فیزیولوژیکی، 3 کپه از سطح خاک برداشت شدند. به منظور محاسبه دقیق عملکرد اقتصادی، دانه های پر وسالم از محور خوشه جدا گشته و در آون 70 درجه به مدت 48 ساعت، قرار داده شدند. وزن دانه های مزبور در رطوبت 14 درصد محاسبه گردید. برگ و ساقه بوته ها نیز بعد از قرار دادن در آون 70 درجه به مدت 48 ساعت، توزین شد. آنگاه از رابطه زیر شاخص برداشت محاسبه گردید.
100 × ( عملکرد بیولوژیک / عملکرد اقتصادی) = شاخص برداشت
3-2-3-2- اجزای عملکرد
جهت تعیین اجزای عملکرد ( طول خوشه، تعداد کل دانه در خوشه، وزن هزار دانه و تعداد خوشه در واحد سطح)، تعداد 3 بوته قبل از برداشت محصول، از منطقه نمونه برداری هر کرت، با در نظر گرفتن حاشیه انتخاب و طول خوشه، تعداد کل دانه در خوشه، وزن هزاردانه آنها اندازه گیری گردید. تعداد خوشه در واحد سطح نیز با میانگین گرفتن از پنجه های بارور و ضرب آنها در عدد 16 محاسبه گردید. طول خوشه ها نیز با استفاده از خط کش بدست آمد. جهت تعیین وزن هزار دانه، 100 عدد دانه از مجموعه دانه های سالم هر کرت شمارش گردید و پس از خشک کردن در آون 70 درجه به مدت 48 ساعت بر مبنای رطوبت 14 درصد محاسبه شد.
3-2-4- اندازه گیری صفات در مرحله بعد از برداشت
به منظور تعیین عملکرد ارقام و لاین های مورد بررسی، برای هر کرت که بیشترین تعداد دانه آن بطور کامل رسیده و رنگ عمومی بوته و دانه، زرد شده بود، عمل برداشت از 4 متر مربع از وسط کرت با حذف دو ردیف از طرفین، در تاریخ های متفاوت انجام پذیرفت. پس از برداشت محصول هر کرت، خرمنکوبی انجام گرفت و سپس وزن شلتوک برداشت شده با ترازوی حساس و بر اساس رطوبت 14 درصد با قرار دادن در آون 75 درجه به مدت 48 ساعت و استفاده از جدول تصحیح رطوبت تعیین شد. بعد از آن عملکرد بر حسب کیلوگرم در هکتار محاسبه گردید.
3-2-5- اندازه گیری صفات کیفی
اندازه گیری میزان آمیلوز بر اساس روش استاندارد مرکز تحقیقات بین الملی برنج در فیلیپین (تومار، 1987) انجام گرفت. که شامل دو مرحله است. در مرحله
اول آماده سازی نمونه ها و استاندارد ها برای اندازه گیری آمیلوز انجام شد و در مرحله بعد با استفاده از نمونه های استاندارد، انداره گیری آمیلوز انجام گرفت. در این آزمایش از ارقام 64IR (آمیلوز متوسط)، 24IR (آمیلوز پایین) و سپیدرود (آمیلوز بالا) به عنوان شاهد استفاده گردید. برای تعیین درجه حرارت ژلاتینی شدن برنج از روش لیتل و همکاران (1958) استفاده گردید. از روی میزان تاثیر محلول هیدروکسید پتاسیم 7/1 درصد بر روی نمونه های برنج (12 دانه سالم به صورت دو نمونه 6 تایی) استفاده شد. از ارقام خزر با رتبه 3 تا 5 (به ترتیب با درجه حرارت متوسط یا بالا) و سپیدرود با رتبه 7 (درجه حرارت پایین) استفاده گردید (توسلی، 1374 ؛ محتشمی و نعمت زاده، 1377 الف). بر این اساس تیمارهای مورد بررسی به صورتی که در زیر آورده شده است رتبه بندی شدند.
رتبه شماره 1- محلول هیدروکسید پتاسیم کاملاً بی تاثیر و دانه ها سالم.
رتبه شماره 2- دانه ها سالم و متورم.
رتبه شماره 3- دانه ها متورم گردیده و لایه خارجی سست و نازک شده است.
رتبه شماره 4 – دانه ها متورم با ترک های عرضی و زمینه ابری سیر.
رتبه شماره 5- دانه ها خمیده و دارای ترک های طولی و عرضی شده و لایه خارجی به طور کامل داخل محلول پخش شده
رتبه شماره 6- دانه ها کاملاً پاشیده.
رتبه شماره 7- دانه ها کاملاً حل شده و اثری باقی نگذاشته اند (بی رنگ). بر اساس این دسته بندی، هر چه رتبه پایین تر باشد، نمونه دمای ژلاتینی شدن بالاتری دارد و زمان لازم برای پخت آن نیز طولانی تر می شود. برای اندازه گیری پیوستگی ژل ازروش کاگامپنگ (1973) استفاده گردید. با استفاده از اتانول 95 درصد با 25 درصد تیمول بلو و محلول هیدروکسید پتاسیم 2/0 نرمال، از روی طول ژل حرکت کرده در لوله محیط کشت، میزان قوام ژل بر اساس میلی متر برآورد شد. برای تعیین طول و عرض دانه از دستگاه فتوان لارجر با دقت یک دهم میلی متر استفاده شد و آنگاه از حاصل تقسیم میانگین طول به عرض دانه سفید، شکل دانه محاسبه گردید. برای اندازه گیری طویل شدن دانه پس از پخت از روش عزیز و شفیع (1996)، ذکر شده در روش های آزمایشگاهی تعیین کیفیت برنج استفاده گردید (محمدصالحی، 1368). پس از پخت، دانه های برنج با دستگاه فتوان لارجر طول و عرض دانه ها اندازه گیری شد و از تقسیم طول برنج بعد از پخت بر طول برنج قبل از پخت، صفت طویل شدن دانه (ری آمدن) محاسبه گردید (توسلی، 1374؛ محمدصالحی، 1368). عطر برنج نیز از طریق بوییدن دانه های برنج پس از پخت مستقیم و ویسکوزیته اندازه گیری شد و با استفاده از کتاب Standard Evaluation System for Rice (SES) به صورتی که در زیر آورده شده درجه بندی شد. 1-بی بو نمره صفر 2-سبک نمره یک 3- خوشبو نمره دو.
3-3- محاسبات آماری
برای تجزیه و تحلیل آماری داده های بدست آمده از نرم افزار SAS و برای رسم نمودارها از نرم افزار Excel استفاده شد. مقایسه میانگین ها نیز بر اساس روش چند دامنه ای دانکن انجام گردید.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   منابع پایان نامه ارشد با موضوعحسابداران، حسابرس مستقل، سود مورد انتظار، حسابرسان مستقل

فصل چهارم
نتایج و بحث

4-1- تجزیه و تحلیل شاخص های رشد
4-1-1- تولید ماده خشک
در این بررسی تمامی ژنوتیپ از نظر تولید ماده خشک اختلاف معنی داری داشتند (جدول 4-1). حداکثر ماده خشک در 75 روز پس از کاشت بدست آمد که در طارم هاشمی از 07/1375 گرم در متر مربع تا 20/1859 گرم در متر مربع در هیبرید بهار1 در نوسان بود. نتایج نشان داد که لاین های 329، 108، 203، بالاترین تولید ماده خشک (TDM) را داشتند که با رقم هیبرید (بهار 1) تفاوت معنی داری نداشتند و پایین ترین تولید ماده خشک متعلق به طارم هاشمی بود (جدول4-2).
روند تغییرات ماده خشک در همه تیمارها مشابه بود. تولید ماده خشک بالا در مرحله ظهور خوشه نشانگر ظرفیت فتوسنتزی بالاست. در نتیجه ارقام اصلاح شده با ظرفیت تولید ماده خشک بالاتر دارای پتانسیل فتوسنتزی بالاتر در مرحله گلدهی و بعد از آن، می تواند تضمینی برای افزایش عملکرد دانه باشد، زیرا مواد فتوسنتزی تولید شده در این مرحله، به دانه ها انتقال می یابند. در این مطالعه به ترتیب لاین های شماره 203، 108، 329 علاوه بر تجمع ماده خشک بالا، از سرعت رشد بالا و در نتیجه عملکرد بالایی نیز برخورداربودند (جدول 4-20).

جدول 4-1- میانگین مربعات تولید ماده خشک در روزهای پس از کاشت در ژنوتیپ های مورد مطالعه
(گرم در متر مربع)TDM

75
60
45
a 30
درجه آزادی (df)
منابع تغییرات
77/27427*
45/109**
18/44**
07/0
3
تکرار (R)
88/75558**
12/94**
26/5*
28/0**
13
تیمار (T)
46/8989
84/26
71/2
11/0
39
خطا (E)

55
کل
82/5
93/14
45/15
88/23

ضریب تغییرات(%)

? و?? به ترتیب به مفهوم معنی دار در سطح احتمال 5 درصد و1درصد میباشد.
a : روز پس از کاشت

جدول 4-2- مقایسه میانگین تولید ماده خشک در ژنوتیپ های مورد مطالعه

(b)
TDM

75
60
45
30
ژنوتیپa
87/1661cd
79/40a
97/9bc
88/0d
416
07/1705 bc
52/37a
36/10abc
17/1bcd
136
93/1724 abc
52/38a
38/9c
89/1a
108
20/1569 cd
48/27bc
16/9c
52/1abc
223
80/1626 cd
11/33abc
09/11abc
04/1cd
424
60/1607 cd
03/37a
56/12ab
03/1bcd
415
27/1722 abc
49/39a
02/10bc
20/1bcd
203
60/1539 d
56/26c
36/9c
37/1abcd
233
60/1589 cd
32/37a
80/11abc
72/1ab
209
53/1814 ab
58/36a
95/12a
50/1abc
329
07/1375 e
8
3/25c
51/10abc
44/1abc
هاشمی
13/1394 e
37/33abc
45/10abc
27/1bcd
کادوس
20/1859 a
18/37a
98/10abc
57/1abc
هیبرید بهار
53/1616 cd
90/34ab
54/10abc
39/1abcd
نعمت

a: اعداد در هر ستون که حداقل دارای یک حرف مشترک می باشند فاقد اختلاف معنی دار در سطح احتمال 5 درصد در آزمون دانکن می باشند.
b: روز پس از کاشت

4-1-2- سرعت رشد محصول
بررسی روند تغییرات CGR بر اساس جدول 4-4 نشان داد که مقدار سرعت رشد محصول در همه ارقام و لاینهای مورد بررسی، در اوایل رشد (30 روز پس از کاشت) کم بوده و سپس به طور تصاعدی افزایش یافت تا این که در مرحله پر شدن دانه در اکثر لاین ها به حداکثر میزان خود رسید سپس مقدار CGR تا زمان رسیدن نهایی دانه سیر نزولی داشت. این نتایج با نتایج هاشمی دزفولی و همکاران (1374) و حسینی (1382) مطابقت دارد.
بالاترین سرعت رشد محصول که در مرحله پرشدن دانه حاصل شد، به ترتیب به لاین های 416، 203، 108 و کمترین به طارم هاشمی تعلق داشت. از طرفی طبق جدول 4- 24 عملکرد با CGR همبستگی مثبت و معنی داری (**36/0) دارد بنابراین لاین های نامبرده با بالاترین CGR عملکرد بالایی را نیز تولید کردند ورقم طارم هاشمی با پایین ترین CGR پایین ترین عملکرد را نیز دارا بود. این موضوع نشان می دهد، ارقامی با CGR بالا، کربوهیدرات بیشتری را به دانه انتقال می دهند، در نتیجه عملکرد بالاتری نیز خواهند داشت (فلونگ و صدیق، 1991). بعلاوه ارقام با CGR بالا توانایی تولید ماده خشک بالا و تبدیل انرژی نورانی به انرژی شیمیایی دارند (پوپلا و فولر، 1999). با توجه به جدول 4-4 لاین هایی که از CGR بالایی برخوردار بودند دوام بیوماس بالایی نیز داشتند.

4-3- میانگین مربعات سرعت رشد محصول در روزهای پس از کاشت در ژنوتیپ های مورد مطالعه

(گرم درمتر مربع در روز) CGR

75
60
45
30 a
درجه آزادی (df)
منابع تغییرات
80/817**
45/160**
93/25**
41/13**
3
تکرار (R)
01/97*
79/97**
88/5*
41/1
13
تیمار (T)
51/78
41/37
63/3
97/0
39
خطا (E)

55
کل
75/11
85/23
64/25
96/30

ضریب تغییرات(%)

? و?? به ترتیب به مفهوم معنی دار در سطح احتمال 5 درصد و1درصد میباشد
a : روز پس از کاشت

جدول 4-4- مقایسه میانگین مربعات سرعت رشد محصول در ژنوتیپ های مورد مطالعه

(b)
‍CGR

75
60
45
30
ژنوتیپa
97/5ab
87/32 a
64/7abc
06/2ab
416
89/4ab
97/28 ab
33/8abc
48/1b
136
34/6ab
09/31 a
35/5c
64/2ab
108
90/1b
54/19


دیدگاهتان را بنویسید